De perspectieven van Verzorgenden IG op hun rol bij proactieve zorgplanning

Inleiding

Proactieve zorgplanning (advance care planning) is een belangrijk onderdeel van palliatieve zorg. Het helpt ouderen, hun naasten en zorgprofessionals om wensen en voorkeuren voor huidige en toekomstige zorg te bespreken. Toch worden deze gesprekken vaak te laat of helemaal niet gevoerd, omdat palliatieve zorgbehoeften bij kwetsbare ouderen vaak niet tijdig worden herkend. Verzorgenden IG vormen een van de grootste beroepsgroepen in de zorg voor ouderen, in verpleeghuizen én in de wijk. Door hun nauwe betrokkenheid bij de dagelijkse zorg hebben zij waardevolle kennis van de wensen en het welzijn van cliënten. Echter, hun rol bij proactieve zorgplanning is tot nu toe onderbelicht. Dit onderzoek brengt hun perspectief in kaart.

Methodiek

Vijftien verzorgenden IG uit de wijkzorg en het verpleeghuis zijn geïnterviewd. De semi-gestructureerde interviews vonden plaats tussen maart en december 2023. De resultaten zijn geanalyseerd met behulp van het COM-B model. Dit model brengt in beeld wat verzorgenden IG kunnen (kennis en vaardigheden), welke mogelijkheden zij hebben (omgeving) en wat hen motiveert.

Resultaten

De meeste verzorgenden IG waren niet structureel betrokken bij proactieve zorgplanning en hadden behoefte aan meer kennis en vaardigheden. In hun opleiding kregen zij hierover weinig onderwijs, waardoor zij zich bijvoorbeeld onzeker voelden in belastende gesprekken en in de samenwerking met andere disciplines. De teamcultuur beïnvloedde hun kansen en motivatie, zowel positief als negatief. Een vertrouwensrelatie met cliënten en naasten bood kansen: informele gesprekken over wensen ontstonden vaak spontaan tijdens zorgmomenten, zoals wassen en aankleden. Motivatie werd verder bepaald door persoonlijke factoren. Sommige verzorgenden IG zochten extra uitdaging in hun werk, anderen werden gedreven door de wens om de laatste levensfase van cliënten zo goed mogelijk te laten verlopen.

Conclusie

Dit onderzoek laat zien welke belemmerende en bevorderende factoren de rol van verzorgenden IG bij proactieve zorgplanning beïnvloeden. Structurele betrokkenheid, een ondersteunende werkomgeving en empowerment van verzorgenden IG kunnen zorgen voor gelijkwaardige samenwerking met andere zorgprofessionals. Dit kan bijdragen aan een tijdige start van proactieve zorgplanning en palliatieve zorg voor ouderen.

Relevantie voor de praktijk

1. Betrek verzorgenden IG structureel bij proactieve zorgplanning. Hun signalering van zorgbehoeften en kennis van cliëntwensen zijn waardevol voor het tijdig herkennen van palliatieve zorgbehoeften.
2. Creëer een ondersteunende werkomgeving. Bespreek de rol van verzorgenden IG bij proactieve zorgplanning in teamoverleg en bied ruimte voor scholing in palliatieve zorg en communicatievaardigheden.
3. Erken en versterk de positie van verzorgenden IG. Behandel hen als gelijkwaardige partner in de interprofessionele samenwerking rond proactieve zorgplanning.

Referentie

Jepma, P., Bos, A. A. E., Boulahfa, O., Latour, C. H. M., Buurman, B. M., & van Rijn, M. (2026). Certified nursing assistants' perspectives on their role in advance care planning for older persons: A qualitative study. Palliative Medicine, 40(8), 1158–1167.

Meer informatie

Klik hier voor het volledige artikel.

Klik hier voor meer informatie over het onderzoek op de website van UNO Amsterdam.