Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland

Het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland geeft zorgverleners en zorgorganisaties een eenduidig beeld van wat verstaan wordt onder goede palliatieve zorg en helpt bij het ontwikkelen van beleid op dit gebied. Zorg die is gebaseerd op de waarden, wensen en behoeften van de patiënt en zijn naasten. Niet alleen lichamelijke zorg, maar ook psychische en sociale, en zorg op het gebied van zingeving

 

Kwaliteitskader palliatieve zorg in beeld

 

Doel 

Het in 2017 verschenen Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland beschrijft wat patiënten, zorgverleners en zorgverzekeraars onder goede palliatieve zorg verstaan. Het gaat in op alle aspecten ervan. Doel van het kwaliteitskader is de palliatieve zorgverlening vanuit de beleving van de patiënt en zijn naaste(n) te verbeteren. 

Iedere burger moet vanaf 2020 verzekerd zijn van goede palliatieve zorg. Dat doel heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zich gesteld met zijn Nationaal Programma Palliatieve Zorg. Zorg op de juiste plaats, op het juiste moment en door de juiste zorgverleners. 

Om voor patiënten, hun naasten en zorgverleners te verhelderen wat goede palliatieve zorg precies inhoudt, namen IKNL en Palliactief in 2015 het initiatief om een Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland met passende financiering te ontwikkelen. 

De Knelpuntenanalyse palliatieve zorg in de eerste lijn en het rapport Palliatieve zorg in Nederlandse ziekenhuizen gaven inzicht in de toenmalige situatie. Ze schetsen de obstakels en wensen ten aanzien van de kwaliteit van palliatieve zorg in de toekomst. Gemandateerde vertegenwoordigers van patiënten, zorgverleners en zorgverzekeraars droegen bij aan de totstandkoming van het kwaliteitskader. Alle betrokken partijen stemden in 2017 in met de definitieve tekst. 

Handreiking financiering

Het kwaliteitskader resulteerde in de eerste Handreiking financiering palliatieve zorg. In deze jaarlijks geactualiseerde handreiking worden de knelpunten beschreven en staan de mogelijkheden voor financiering van palliatieve zorg overzichtelijk op een rij. De recentste versie is de handreiking voor 2020

Het kwaliteitskader omvat tien domeinen die gezamenlijk de gehele scope van zorg aan patiënten en hun naasten bevatten. Deze domeinen zijn los van elkaar te lezen om inzicht te krijgen in de gewenste wijze van handelen omtrent een bepaald aspect van de zorg. In al deze domeinen wordt echter uitgegaan van een basis die staat beschreven in het domein 'Kernwaarden en principes’. Het advies is om dit domein eerst te lezen om andere domeinen goed te begrijpen. Het domein ‘Structuur en proces’ verdient bijzondere aandacht. In dit domein worden onder meer een aantal voor de palliatieve zorg belangrijke onderwerpen beschreven zoals markering, gezamenlijke besluitvorming, proactieve zorgplanning, het individuele zorgplan en coördinatie en continuïteit van zorg.

Opbouw van het kwaliteitskader

Het kwaliteitskader beschrijft wat goede palliatieve zorg is - niet hoe die geboden moet worden. Het beoogt daarmee vooral richtinggevend te zijn. Gezien het brede draagvlak wordt het kwaliteitskader meer en meer beschouwd als veldnorm. Sinds het verschijnen van het kader zijn partijen in het veld, soms in samenwerking met PZNL, initiatieven gestart met het kwaliteitskader als basis. Transmurale samenwerking met passende bekostiging (TAPA$), coördinatie en continuïteit van zorg met behulp van een (digitaal) individueel zorgplan (IZP) en eenduidige standaarden en richtlijnen zijn daar voorbeelden van. 

Om zorgverleners handvatten te bieden om het kwaliteitskader in de praktijk te gebruiken zijn de belangrijkste wensen en doelen van de patiënt in de palliatieve fase met behulp van onderzoek gedefinieerd. Op basis van deze wensen zijn acht essenties geformuleerd, die de toepassing van het kwaliteitskader concretiseren. Door daar invulling aan te geven, wordt optimaal aandacht geschonken aan de belangrijkste waarden, wensen en behoeften van patiënten.

Zorgproces palliatieve zorg op basis van essenties 

Op basis van het kwaliteitskader is een schema gemaakt van het zorgproces dat de patiënt in de palliatieve fase doorloopt. Dit schema is bedoeld als een visuele samenvatting van het kwaliteitskader ten aanzien van het zorgproces en de essenties, en kan gebruikt worden in scholingen en in gesprekken om het zorgproces volgens het kwaliteitskader (verder) in te richten. 

Voor patiënten en naasten is een eigen versie van het kwaliteitskader beschikbaar. Hierin wordt antwoord gegeven op vragen als: Hoe voert u het gesprek met uw arts over palliatieve zorg? en Wat mag u verwachten van zorgverleners
 
Deze patiëntenversie is beschikbaar in e-book en als pdf, en werd in juni 2019 gelanceerd door Patiëntenfederatie Nederland, in samenwerking met artsenorganisatie KNMG en PZNL

Om te zorgen voor eenheid van taal is in het kwaliteitskader een begrippenkader opgenomen. 

Palliatieve zorg kan van toepassing zijn voor ieder mens, van elke leeftijd. Voor kinderen is een addendum toegevoegd aan het kwaliteitskader, waarin de verschillen met de palliatieve zorg voor volwassenen helder zijn uitgewerkt. Dit is gebaseerd op de Richtlijn Palliatieve zorg voor Kinderen. Het addendum voor kinderen is te vinden op Pallialine. Dit addendum beschrijft bij elk domein van het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland de inhoudelijke en organisatorische verschillen tussen palliatieve zorg voor kinderen en volwassenen. Meer informatie of palliatieve zorg bij kinderen is te vinden op deze pagina.

Als onderdeel van het kwaliteitskader en in lijn met de criteria van het Toetsingskader van ZIN is het boekje Meetinstrumenten in de Palliatieve Zorg ontwikkeld. Dit bevat een overzicht van gevalideerde meetinstrumenten. Doel van het boekje is om de juiste meetinstrumenten in te zetten bij de juiste patiënt op de juiste manier en op het juiste moment. Het boekje is in samenhang met het kwaliteitskader te gebruiken en te downloaden als pdf.

Het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland is ook verkrijgbaar in het Engels: Netherlands Quality Framework for Palliative Care. Daarnaast is ook de animatie over het kwaliteitskader in het Engels beschikbaar.

ZonMw heeft alle projecten binnen het programma Palliantie. Meer dan zorg. ingedeeld volgens de 10 domeinen  die in het kader worden beschreven. Doel hiervan is te laten zien welke projecten en resultaten er zijn om de zorg op een domein te verbeteren en te helpen bij het maken van eigen keuzes voor implementatie. Onderzoekers kunnen zien waar op dit moment geen of weinig onderzoek is gehonoreerd op de domeinen. Dit kan worden gebruikt bij het ontwikkelen van nieuwe onderzoeksvoorstellen.  

Het overzicht geeft geen volledig beeld van alle onderzoeken en resultaten die lopen uit onderzoek in Nederland. ZonMw heeft binnen andere programma’s, zoals bij Langdurige Zorg of Ouderen ook projecten die ondergebracht kunnen worden in deze indeling. Deze onderzoeken en resultaten worden later toegevoegd. Daarnaast dragen ook andere financiers en uitvoerders bij aan onderzoek en projecten voor een goede uitvoering van het Kwaliteitskader.  

 

Downloads

NB. In de webshop is het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland als boekje gratis te bestellen.

Gerelateerde thema's

Wij vinden kennis belangrijk Draag bij aan de verbetering van dit platform en deel hier jouw kennis, tips en tools! Of geef je op voor de PZNL-nieuwsbrief en blijf op de hoogte van nieuws op het gebied van palliatieve zorg.