Onderwijsmaterialen

Hier vind je onderwijsmaterialen over de palliatieve zorg voor zowel scholing als bijscholing, voor diverse niveaus (waaronder wo, hbo en mbo) en in verschillende vormen, variërend van hele lespakketten tot lesonderdelen, van casuïstiek, presentaties tot video’s en animaties en websites.

Het aanbod op Palliaweb is tot stand gekomen door bereidheid van aanbieders om hun materialen op deze site te delen. 

Ook de toolboxen van de twee Palliantieprojecten Pasemeco (voor wo) en EDUPAL (voor hbo en mbo) zijn in het overzicht te vinden. De leermaterialen uit deze toolboxen zijn aangeduid met de vermelding ‘Dit onderwijsmateriaal is door de projecten Pasemeco en/of Edupal aangemerkt als geschikt onderwijsmateriaal voor het initieel onderwijs.’

Het project Pasemeco heeft een toolbox ontwikkeld met leermaterialen over palliatieve zorg voor studenten Geneeskunde. In deze toolbox zijn materialen verzameld die op dit moment al gebruikt worden voor het wetenschappelijk onderwijs over palliatieve zorg of daar geschikt voor zouden zijn. Daarnaast ontwikkelde het Pasemeco-team zelf onderwijs, met name voor gebieden die in veel curricula onderbelicht blijven zoals ACP en de zingevingsdimensie van de zorg. Ook deze zijn opgenomen in de toolbox.

De materialen kunnen op verschillende manieren gebruikt worden binnen de acht opleidingen Geneeskunde in Nederland.

Pasemeco (2016 – 2020) was een ZonMw-project in het programma 'Palliantie. Meer dan zorg'.

Doel 

Het doel van Pasemeco is de integratie van palliatieve zorg in de basiscurricula van alle geneeskundeopleidingen in Nederland. Studenten geneeskunde moeten bewust worden van het feit dat geneeskunde niet alleen gaat om curatieve zorg en moeten ook binnen een palliatieve setting adequaat om kunnen gaan met diagnostiek en behandeling.

Resultaat Pasemeco: toolbox 

Het projectteam Pasemeco onderzocht, ontwikkelde, implementeerde en evaluaeerde een multifunctionele blended-learning toolbox die geïntegreerde palliatieve zorg onderwijsprogramma’s aanbiedt voor undergraduate medical curricula om geneeskundestudenten voor te bereiden op palliatieve zorg. De toolbox is ontwikkeld op basis van een lijst met beroepstaken palliatieve zorg voor de basisarts

De onderwijsprogramma’s uit de toolbox bestaan uit onderwijsvormen die authentiek leren over palliatieve zorg in medische curricula (bachelor en master) mogelijk maken. Omdat curricula hun eigen opbouw en signatuur hebben, zijn materialen ontwikkeld die ondersteunend, uitwisselbaar en inpasbaar zijn binnen de verschillende curricula - met als uiteindelijk doel studenten beter uit te rusten voor het begeleiden van patiënten bij palliatieve zorg.

Betrokkenen

De opleidingsdirecteuren van de acht Universitaire Medische Centra in Nederland tekenden in 2015 een intentieverklaring ter ondersteuning van het Pasemeco-project. Van alle faculteiten werden docenten, curriculum coördinatoren, artsen en onderwijsdeskundigen betrokken die samen met de projectgroep zorg droegen voor een passende uitvoering binnen het eigen curriculum.

​Pasemeco werd mogelijk gemaakt door ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Het maakt onderdeel uit van het programma 'Palliantie. Meer dan zorg.'

Handleiding

De handleiding voor het gebruik van de toolbox bevat naast de achtergrond en ontwerpprincipes onder meer ontwerprichtlijnen voor integratie van taakgericht onderwijs. 

De naam Pasemeco

Pasemeco betekent in het Esperanto ‘vergankelijkheid’. Tegelijkertijd is het een acroniem dat staat voor:

Palliative care
Alliance
Sharing
Educational tools for
MEdical student
COmpetencies development

Het project EDUPAL heeft een toolbox ontwikkeld met leermaterialen over palliatieve zorg voor mbo- en hbo-studenten. Dit project was gericht op de implementatie van palliatieve zorg in de basiscurricula voor verzorgenden en verpleegkundigen in Limburg en Zuidoost Brabant. Aan de hand van vastgestelde basiscompetenties voor deze professionals werd een toolbox met leermaterialen voor docenten in het mbo en hbo ontwikkeld. 

EDUPAL (2016 – 2019) was een ZonMw-project in het programma 'Palliantie. Meer dan zorg' . 

Doel

Doel van EDUPAL is het inbedden van palliatieve zorg in de initiële opleiding van studenten verpleegkunde en verzorging (mbo en hbo), opdat ze bij hun afstuderen beschikken over de minimaal vereiste competenties op het gebied van palliatieve zorg.

Resultaat

De door EDUPAL ontwikkelde toolbox reikt docenten van hogescholen en ROC’s materialen aan om hun lessen over palliatieve zorg invulling te geven en zo verpleegkundigen en verzorgenden voor te bereiden op hun taken en verantwoordelijkheden in de palliatieve zorg. Deze toolbox omvat teksten, animaties, video’s, presentaties, casuïstiek, tools en websites over verschillende onderwerpen in de palliatieve zorg, waaronder: palliatieve zorg en organisatie, symptoombestrijding, samenwerken, communiceren, stervensfase, pro-actieve zorgplanning en zelfzorg.

Opzet

Eerst werd vastgesteld welke competenties verpleegkundigen en verzorgenden moeten hebben en wat dat betekent voor hun opleiding. Daarvoor werd literatuuronderzoek gedaan en zijn 48 zorgprofessionals, docenten en zorgmanagers en 122 studenten ondervraagd. Patiënten en naasten werden gevraagd wat zij vinden dat een verzorgende of verpleegkundige moet kunnen. Omdat docenten veel behoefte hadden aan bij- en nascholing, kwam er een scholing in 5 dagdelen voor docenten van mbo én hbo samen. 

Drie gouden lessen voor docenten verpleegkunde aan mbo-/hbo-opleidingen

1.     Begin vroeg in het curriculum met palliatieve zorg – liefst nog vóór de eerste stage – en bouw van hieruit een doorlopende leerlijn op. Bespreek na een stage de ervaringen met palliatieve zorg.

2.     Besteed aandacht aan het werken met meetinstrumenten, gespreksvoering, zingevingsvragen, omgang met angst en boosheid, proactieve zorgplanning, gezamenlijke besluitvorming en de sociale kaart van de palliatieve zorg.

3.     Maak gebruik van consulenten palliatieve zorg en patiënten, naasten en nabestaanden die gastlessen kunnen verzorgen.


Disclaimer
De redactie van Palliaweb is niet verantwoordelijk voor de inhoud, kwaliteit en doelmatigheid van de gedeelde trainingsmaterialen. Neem voor vragen contact op met de bij het trainingsmateriaal vermelde contactpersoon. 
 

Kies een onderwerp

Filteren
Onderwerpen
Soort materiaal
Opleidingsniveau
Type
Kosten
Hoe verder na het invullen van de gids zelfevaluatie palliatieve zorg
Onderwijsmateriaal
Een selectie van materialen die van dienst kunnen zijn nadat de Zelfevaluatie is gedaan en er behoefte is aan verdieping c.q. scholing over specifiek onderwerpen in een team.
E-learning symptoomcontrole en palliatieve zorg bij kwetsbare ouderen met COVID19
Onderwijsmateriaal
E-learning over symptoomcontrole en palliatieve zorg bij kwetsbare ouderen die besmet zijn met COVID-19. In de e-learning wordt onder meer ingegaan op de aanpak van symptomen, palliatieve sedatie en de stervensfase.
E-learning beslissingen over zorg voor kwetsbare ouderen bij (vermoeden van) Covid-19
Onderwijsmateriaal
De e-learning geeft zorgprofessionals inzicht in de beslisboom die helpt bij het maken van keuzes in het kader van een eventuele ziekenhuisopname en andere behandeling van een COVID-19 positieve patiënt.
E-learning proactieve zorgplanning (advance care planning)
Onderwijsmateriaal
Deze e-learning richt zich op proactieve zorgplanning (ook wel: advance care planning). Aan bod komen onder meer: de definitie van proactieve zorgplanning, het model van curatieve - chronische - palliatieve zorg en begrippen rondom proactieve zorgplanning.
Leerlijn Communicatie en Zingeving
Onderwijsmateriaal
Deze verzameling van leertaken vormt de leerlijn Communicatie en Zingeving. Deze leerlijn richt zich op de te ontwikkelen competenties benodigd voor het communiceren over zingeving in de palliatieve fase.
Filmpje over belang persoonlijke benadering bij dementie van project DEDICATED
Onderwijsmateriaal
Korte film waarin het belang van een persoonlijke benadering bij mensen met dementie treffend wordt weergegeven van het project DEDICATED. De film is goed te gebruiken als educatief materiaal voor bijvoorbeeld verpleegkundigen en verzorgenden.
I-HARP: hulpmiddel voor palliatieve zorg bij hartfalen
Onderwijsmateriaal
Door de onzekere prognose en het fluctuerende verloop van hartfalen wordt vaak onvoldoende tegemoetgekomen aan de palliatieve zorgbehoeften van patiënten met deze aandoening. I-HARP is een hulpmiddel met vragen en advies dat zorgverleners helpt om deze behoeften bij patiënten tijdig te herkennen en richting te geven aan de benodigde zorg. 
Lesmodule interne training Zorgpad Stervensfase
Onderwijsmateriaal
De lesmodule is voor zorgverleners die binnen zorginstellingen (gaan) werken met het kwaliteitsinstrument ‘Zorgpad Stervensfase’. Het is een interne training voor verpleegkundigen en andere zorgverleners die binnen de eigen werkomgeving het Zorgpad Stervensfase toepassen of dit gaan doen.
PowerPoint en docentenhandreiking Lesmodule interne training Zorgpad Stervensfase
Onderwijsmateriaal
De PowerPointpresentatie en de handreiking zijn voor docenten die de 'Lesmodule interne training Zorgpad Stervensfase' gaan geven. De powerpoint bevat naast de diavoorstelling, een sprekersnotitie met informatie en suggesties. De docentenhandreiking geeft informatie over de opzet van de training en de inhoud van de trainingsbijeenkomsten.
Zorgproces conform essenties Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland
Onderwijsmateriaal
Op basis van het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland is een schema gemaakt van het zorgproces dat de patiënt in de palliatieve fase doorloopt. Het schema helpt om het zorgproces volgens het kwaliteitskader (verder) in te richten.
De dokter en de dood: Optimale zorg in de laatste levensfase
Onderwijsmateriaal
Een boek met 47 losse essays waarin verschillende thema's aan bod komen waarbij de bijzondere relatie die de dokter heeft met de dood geduid en bespreekbaar worden gemaakt. Het boek biedt een praktisch houvast voor artsen en andere zorgprofessionals om optimale omstandigheden te creëren voor patiënten in tijdnood.
Ik heb een dokter in Marokko: de beleving van ziekte en dood in andere culturen
Onderwijsmateriaal
De videofilm ‘Ik heb een dokter in Marokko’ laat op indringende wijze zien hoe patiënten van niet-westerse afkomst omgaan met ziekte en dood. De film geeft een bijzondere inkijk in gewoonten en geloofsovertuigingen bij ziekte, verwachtingen jegens de zorg(verleners) en rituelen rond het levenseinde.
Phase I cancer trials and palliative care: Antagonism, irrelevance, or synergy?
Onderwijsmateriaal
Engelstalig artikel waarin een synthese wordt gepresenteerd van alle presentaties en conclusies tijdens een symposium over fase 1 onderzoek in de oncologie, palliatieve zorg en ethiek.
Between hope and acceptance: the medicalisation of dying
Onderwijsmateriaal
Een Engelstalig artikel over medicalisering van geneeskunde rond de dood en de uitdaging voor de arts om de menselijke benadering in de palliatieve zorg te behouden.
Palliatieve Zorg: Behandelopties, keuzes rondom het levenseinde en medisch-ethische besluitvorming
Onderwijsmateriaal
Doel van deze e-learningmodule (duur ongeveer 25 minuten) is het opdoen van kennis over palliatieve zorg. Hoofdonderwerpen in deze module zijn onder meer de behandelopties en keuzes rondom het levenseinde.
Palliatieve Zorg: Coping, communicatie en spiritualiteit
Onderwijsmateriaal
E-learningmodule (duur 45 minuten) voor het opdoen van kennis over palliatieve zorg. Hiermee wordt de basiskennis van alle studenten op één niveau gebracht. Onderwerpen zijn: Coping van de patiënt en naasten, en hoe kan een arts daarbij begeleiden?; Principes en voeren van slechtnieuwsgesprekken; Spirituele problematiek.
Palliatieve Zorg: Basiskennis
Onderwijsmateriaal
E-learningmodule voor studenten over de theorie van palliatieve zorg. Hiermee wordt de basiskennis van alle studenten op één niveau gebracht. Onderwerpen zijn: symptoommanagement, zorgbeleid (proactieve zorgplanning), samenwerking, complexe communicatie rondom keuzes over behandeling en levenseinde, crises in de palliatieve fase, en medisch ethische overwegingen.
Richtlijn palliatieve sedatie
Onderwijsmateriaal
In deze richtlijn worden de indicatie en handelswijze van palliatieve sedatie toegelicht. De richtlijn is te gebruiken om uit te leggen wat palliatieve sedatie inhoud, wat de rol van verzorgenden en verpleegkundigen is en wat het verschil is met euthanasie.
Taboes over de dood bespreken: Kaartspel
Onderwijsmateriaal
Kaartspel dat mensen in hun laatste levensfase stimuleert om met elkaar in gesprek te gaan over de dood en hen zo helpt om in deze fase keuzes te maken en prioriteiten te stellen. Het spel leent zich goed als leermiddel voor studenten.
Introductie Palliatieve Zorg
Onderwijsmateriaal
E-learning van ongeveer 30 minuten over palliatieve zorg. Een aantal basisprincipes in de palliatieve zorg worden interactief belicht en daarnaast wordt ingegaan op pijn en pijnbehandeling.
Wij vinden kennis belangrijk Draag bij aan de verbetering van dit platform en deel hier jouw kennis, tips en tools! Of geef je op voor de PZNL-nieuwsbrief en blijf op de hoogte van nieuws op het gebied van palliatieve zorg.