Twintig jaar samenwerking, tijd voor een spiegel

Netwerk Palliatieve Zorg Oostelijk Zuid-Limburg (OZL) heeft met behulp van de Netwerkevaluatie belangrijke stappen gezet om inzicht te krijgen in de huidige stand van zaken en de rol van bestuurders en organisaties binnen het netwerk. In een interview met Jolanda Timmermans-Joosten, netwerkcoördinator van dit netwerk, kwam de waarde van deze netwerkevaluatie naar voren.

20 jaar samenwerken: tijd voor een spiegel

De aanleiding voor het netwerk om een Netwerkevaluatie uit te voeren, was eenvoudig én symbolisch tegelijk. Jolanda: “De aanleiding was het aanbod van Stichting PZNL voor het uitvoeren van een door hen ontwikkelde Netwerkevaluatie. Dit was precies wat mijn netwerk nodig had.” Ondanks dat het netwerk tevreden is over de resultaten en de manier waarop er wordt samengewerkt, voelde het moment passend, vanwege het 20-jarig bestaan.  

“20 jaar is een mooi moment om de samenwerking onder de loep te nemen en daarop te reflecteren: hoe doen we het met elkaar, en doen we de juiste dingen?“ Bovendien hoopte Jolanda met de Netwerkevaluatie het netwerk klaar te stomen voor de periode na de IZA-Transformatie palliatieve zorg en antwoord te krijgen op de vraag wat er nodig is om straks de implementatie van de plannen te kunnen borgen.

Van voorbereiding tot actie: zo pakte het netwerk de evaluatie aan

De voorbereiding van de Netwerkevaluatie begon een aantal maanden voor de uitvoering. Jolanda vertelt: “Eind 2024 heb ik het voorstel om een netwerkevaluatie te doen besproken in de werkgroep beleid en na hun akkoord heb ik het op de eerstvolgende kerngroep geagendeerd.” Na hun akkoord zette Stichting PZNL de vragenlijsten klaar en zorgde Jolanda voor een duidelijke briefing voor het invullen van de vragenlijsten naar kerngroepleden, bestuurders en zorgverleners in het netwerk.

De drijvende kracht achter de evaluatie: de rol van de netwerkcoördinator

Jolanda geeft aan dat het past bij de rol van een netwerkcoördinator om een cruciale en faciliterende rol te spelen in de uitvoering van de Netwerkevaluatie. “Op de eerste plaats enthousiasmeer je mensen om mee te doen en zorg je dat er zoveel mogelijk vragenlijsten worden ingevuld,” vertelt ze. In OZL verzorgde Jolanda de praktische coördinatie, stuurde herinneringsmails en hield het proces op koers.

Ze benadrukt dat zonder deze inzet een proces vaak vertraagt of stilvalt: “Als je als netwerkcoördinator dit soort dingen niet actief oppakt, dan duurt het allemaal veel langer, of er gebeurt gewoon niks. Netwerkdeelnemers hebben immers nog andere zaken en drukke werkzaamheden die hun aandacht vragen.” Haar rol was daarmee essentieel voor het verloop van de evaluatie.

Palliatieve zorg nog onvoldoende prioriteit voor bestuurders

De vragenlijsten uit de Netwerkevaluatie werden verschillend ontvangen. Jolanda: “Van de zorgverleners kreeg ik een mooie en representatieve respons.” Bij de bestuurders was de respons beperkter: “Ik had de hoop dat ongeveer de helft van de bestuurders zou reageren, maar dat is helaas niet gelukt.” Toch leverde dit volgens Jolanda waardevolle inzichten over het bestuurlijke draagvlak in het netwerk.

“Palliatieve zorg is belangrijk, maar er zijn zoveel andere zaken die aandacht vragen,” aldus Jolanda. Ze verwijst naar eerdere evaluaties binnen haar netwerk, waarin bestuurders het belang van palliatieve zorg erkenden, maar de uitvoering vooral zagen als een taak voor de operationele lagen binnen hun organisaties. Daarmee werd het thema wel gesteund, maar bleef concreet beleid en opvolging vaak op de achtergrond.

Het verschil in prioriteit en verantwoordelijkheidsniveau maakte dat sommige bestuurders de vragen uit de Netwerkevaluatie als gedetailleerd ervoeren. “Een bestuurder heeft vooral een helikopterview en kijkt naar het geheel, waardoor niet alle vragen even gemakkelijk te beantwoorden zijn,” licht Jolanda toe. Volgens haar verklaart dit deels waarom de respons onder bestuurders beperkter was dan gehoopt.

Dialoogsessie versterkt verbinding en samenwerking

Na de analyse van de vragenlijsten door Stichting PZNL, volgde een dialoogbijeenkomst. Jolanda hierover: “Dit werd op bijzonder deskundige en prettige wijze begeleid door de procesbegeleiders van Stichting PZNL. De sessie bracht de kerngroep samen, een groep van directeuren, beleidsmedewerkers en verpleegkundigen, en dat zorgde voor praktische oplossingen én bestuurlijke inzichten. De grootste waarde lag vooral in het gesprek met elkaar: samen reflecteren op de resultaten van het netwerk. Daarbij was één vraag cruciaal: herkennen we ons in het beeld dat de evaluatie schetst?” Jolanda benadrukt hoe waardevol dat proces was: “Door dit soort gesprekken te voeren, ontstaat er echt meer verbinding. De sfeer was goed, open en respectvol, met veel waardering voor elkaar. Het bruiste!”

Bestuurlijke betrokkenheid als sleutelresultaat van de Netwerkevaluatie

De Netwerkevaluatie bracht vooral inzicht in de bestuurlijke betrokkenheid en draagkracht binnen het netwerk. Jolanda: “De Netwerkevaluatie liet een aantal zaken zien die aandacht behoeven, maar die kunnen alleen vorm krijgen als we een verbeterslag maken richting de bestuurlijke lagen van de partners.”

Het netwerk beseft dat de Netwerkevaluatie niet een doel op zich is, maar een startpunt voor verdere actie. In oktober is de rapportage van de Netwerkevaluatie aangeboden aan bestuurders in het netwerk, samen met een uitnodiging voor een gesprek over het vervolg en de verdere stappen. “De evaluatie doen is één ding, maar je moet ook wat met de resultaten,” zegt Jolanda.

Evalueren om te groeien: periodiek een nieuw kompas

Voor Jolanda was de doorlooptijd van drie maanden voor de Netwerkevaluatie goed haalbaar. Ze vertelt: “We hebben de evaluatie gedeeltelijk in een vakantieperiode uitgevoerd. Zelfs dan is het realistisch om het in 3 maanden te doen. Het zorgt niet voor extra werk of werkdruk.”

De grootste les die zij uit het proces haalde, is dat dergelijke evaluaties zinvol en misschien ook wel nodig zijn om te herhalen: “Ik denk dat je periodiek opnieuw je netwerk kunt evalueren. Je kunt op basis daarvan nogmaals een beleids- en activiteitenplan maken.”

Doe het samen: waarom elke regio baat heeft bij een Netwerkevaluatie

Volgens Jolanda vormt de Netwerkevaluatie een waardevol startpunt om de gezamenlijke visie te bekrachtigen, bestaande afspraken te herijken en het netwerk voor te bereiden op de toekomst. Door de uitkomsten van de evaluatie te combineren met bestuurlijke gesprekken en de eventuele herziening van de samenwerkingsovereenkomst, hoopt het netwerk ervoor te zorgen dat palliatieve zorg niet alleen onderwerp van gesprek is, maar ook daadwerkelijk wordt verankerd in de strategische keuzes van de partners én in de dagelijkse praktijk.

Jolanda raadt andere netwerken dan ook zeker aan om de Netwerkevaluatie te doen: “Het levert altijd waardevolle inzichten op, op zowel praktisch als op bestuurlijk niveau. Maar misschien nog belangrijker: het versterkt de verbinding met elkaar. Want dit werk kun je alleen samen doen!”