Kerncijfers: peilingen palliatieve zorg

Gedurende het Nationaal Programma Palliatieve Zorg II (NPPZ II) organiseren NPPZ II en Stichting PZNL, in samenwerking met IKNL, Amsterdam UMC, de Patiëntenfederatie, Agora en Tilburg University, eens per twee jaar peilingen onder Nederlanders, patiënten en (zorg)professionals. Deze peilingen gaan over hun ervaringen met en perspectieven op palliatieve zorg en ondersteuning in de laatste levensfase.

De peilingen palliatieve zorg hebben als doel om kennis, ervaringen en behoeften rond palliatieve zorg en ondersteuning in de laatste levensfase systematisch in kaart te brengen. Door deze peilingen periodiek te herhalen, ontstaat inzicht in ontwikkelingen over de tijd en kunnen perspectieven van verschillende doelgroepen met elkaar worden vergeleken.

Hieronder worden de belangrijkste uitkomsten per doelgroep samengevat: patiënten en naasten, burgers en professionals. Daarbij ligt de nadruk op ontwikkelingen ten opzichte van eerdere peilingen. Door veranderingen in de vragenlijsten, is het niet voor iedere vraag mogelijk om een vergelijking over drie meetmomenten te maken. 

 

Peiling onder patiënten

De peiling onder patiënten is uitgezet onder deelnemers van het Zorgpanel van Patiëntenfederatie Nederland. Het Zorgpanel bestaat uit patiënten met een ernstige aandoening waaraan ze waarschijnlijk overlijden, naasten van patiënten in de palliatieve levensfase en 70-plussers.

Vooral naasten hebben met een zorgverlener gesproken over palliatieve zorg of de laatste levensfase; patiënten spreken hier minder vaak over. Het percentage patiënten dat een gesprek gevoerd heeft met een zorgverlener over palliatieve zorg of de laatste levensfase is vergelijkbaar in 2023 en 2025. Het percentage patiënten dat wel behoefte heeft aan gesprek, maar deze nog niet heeft gehad is in 2025 wel toegenomen ten opzichte van 2023, terwijl het percentage patiënten dat er geen behoefte aan heeft, juist is afgenomen. Bij de naasten is in 2025 een lichte afname te zien in het aantal naasten dat met een zorgverlener heeft gesproken, terwijl het aantal naasten dat geen gesprek heeft gehad, maar hier wel behoefte aan heeft juist is toegenomen.

Peiling onder burgers

De peiling onder burgers is uitgezet onder het LISS panel van Centerdata, bestaande uit een representatieve afspiegeling van de Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder. De peiling van 2020 is enkel uitgezet onder de groep 65-plussers. Daarom zijn voor de vergelijking met 2020 alleen de deelnemers van 65 jaar en ouder meegenomen die in 2024 en 2026 de vragenlijst hebben ingevuld.

Een groot deel van de 65-plussers kent de term palliatieve zorg van naam en bijna 90% weet een beetje tot (vrij) precies wat het betekent. Het percentage 65-plussers dat palliatieve zorg van naam kent en een beetje tot (vrij) precies weet wat het betekent is significant toegenomen van 2020 (75%), naar 2024 (85%) en 2026 (88%)  (p<0.001). Tussen 2024 en 2026 zijn geen significante verschillen in de groep 65-plussers (p=0.23). 

Een groot deel van de 65-plussers weet dat palliatieve zorg niet alleen voor mensen met kanker is en dat palliatieve zorg niet alleen wordt gegeven in hospices. Een kleiner deel van de deelnemers weet dat palliatieve zorg samen met levensverlengende behandeling gegeven kan worden en dat het niet alleen is voor mensen die nog maar een paar weken te leven hebben. We zien een significante toename in 2024 en 2026 ten opzichte van 2020 (p<0.001 voor iedere stelling) van het aantal deelnemers dat de stellingen correct beantwoord heeft.

 

Peiling onder professionals

De peiling onder professionals is online uitgezet onder professionals die werken met mensen in de palliatieve levensfase in het sociaal domein en in het zorgdomein. 

In 2026 geeft bijna 90% van de deelnemers aan gesprekken te voeren met mensen in de palliatieve levensfase. Het percentage professionals dat gesprekken voert met in de palliatieve fase is in 2026 significant lager dan in 2024 (p<0.01). 

Het grootste deel van de deelnemers in 2026 geeft aan zichzelf voldoende bekwaam te vinden om zorg of ondersteuning in de palliatieve fase te verlenen (81%). Er is wel een significante afname ten opzichte van 2024, toen 85% van de deelnemers zichzelf voldoende bekwaam vond om palliatieve zorg of ondersteuning te verlenen (p=0.02).