Percentage USD-4D metingen met klinisch relevante klachten en/of problemen
Deze indicator meet het percentage USD-4D metingen met klinisch relevante klachten en/of problemen (score hoger dan 3).
Belang indicator. Het Utrecht Symptoom Dagboek 4 dimensioneel (USD-4D) is een gevalideerd meetinstrument1 om inzicht te krijgen in het (on)welbevinden van de patiënt op zowel fysiek, psychisch, sociaal als spiritueel vlak2. Inzicht in deze klinisch relevante klachten (score hoger dan 3) en het verloop ervan kunnen een aanknopingspunt zijn voor een gesprek over waarden, wensen en behoeften in het kader van proactieve zorgplanning3.
Hoe gemeten. Hoe gemeten: Via de Meting Welbevinden wordt jaarlijks data verzameld over het (on)welbevinden van mensen in de palliatieve fase4. De cijfers hebben betrekking op 2023, 2024 en 2025.
|
In 2023 en 2024 was het loslaten van dierbaren de meest genoemde klacht/zorg. In 2025 was dit vermoeidheid. Het loslaten van dierbaren was in alle metingen de hoogst gescoorde klacht/zorg.
|
Cijfers
Percentage USD-4D metingen met symptomen met een score >3 (gerapporteerd door patiënten) en de gemiddelde score van de symptoomintensiteit.
Voor de rangschikking van de symptomen zijn de percentages van de meting van 2023 aangehouden, hierdoor zijn niet alle metingen van hoog naar laag gerangschikt. De scores per symptoom lopen van 0 tot 10. Hoe hoger de score, hoe meer klachten en/of problemen iemand ervaart. Het getal in de balken geeft de gemiddelde symptoomintensiteit aan van de patiënten.
De intensiteit van symptomen en zorgen lijkt te verschillen per zorgomgeving. In het ziekenhuis wordt de hoogste symptoomlast en de laagste mate van welbevinden ervaren, terwijl in de thuissituatie de laagste symptoomlast en een betere mate van welbevinden wordt gerapporteerd (niet weergegeven in figuur).
Context
|
|
Onderzoek laat zien dat het USD-4D mensen helpt bij het in gesprek gaan met hun zorgverlener over wat zij en hun naasten belangrijk vinden op lichamelijk, psychisch, sociaal en spiritueel gebied1. Het USD-4D brengt de (klinisch relevante) klachten en/of problemen op een gestructureerde wijze in kaart en zorgt ervoor dat er iets gedaan kan worden met de wensen en behoeften die patiënten en naasten in een gesprek aangeven5. Het gesprekshulpmiddel draagt daarmee bij aan meer steun en zelfregie bij mensen met een ongeneeslijke ziekte1. Uit literatuur is bekend dat naasten en zorgverleners soms andere scores geven aan klachten en problemen dan patiënten zelf6,7. Daarom geeft deze indicator alleen de scores zoals gerapporteerd door patiënten weer.
|
Aan de slag!
|
|
Het USD-4D kan helpen om klachten en/of problemen van de patiënt te signaleren, het verloop te monitoren en het effect van interventies te evalueren. Patiënten gebruiken het USD-4D te gebruikenhet prettigst als zij zich uitgenodigd voelen; daarom is het belangrijk dat zorgverleners het gebruik afstemmen op de persoonlijke voorkeuren van de patiënt8. Op Palliaweb staat alles klaar om te starten: het meetinstrument, de Meting Welbevinden4 en praktische hulpmiddelen zoals zakkaartjes, video's en handleidingen.
|
1. de Vries, S., Lormans, T., de Graaf, E., Leget, C., & Teunissen, S. (2021). The content validity of the items related to the social and spiritual dimensions of the Utrecht Symptom Diary-4 Dimensional from a patient’s perspective: A qualitative study. Journal of Pain and Symptom Management, 61(2), 287-294.e2.
2. IKNL/Palliactief. (2017). Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland. Palliaweb.
3. Stichting PZNL. (2024). Proactieve zorgplanning. Palliaweb.
4. Stichting PZNL, IKNL, UMC Utrecht (Expertisecentrum Palliatieve Zorg Utrecht), Associatie Hospicezorg Nederland (AHzN) en Madenco eZorg. (2024). Meting Welbevinden Palliatieve Zorg - Palliaweb.
5. Koldenhof, J. J., van der Baan, F. H., Verberne, E. G., Kamphuis, A. M., Verheijden, R. J., Tonk, E. H., van Lindert, A. S., van der Stap, J., Teunissen, S. C., Witteveen, P. O., & Suijkerbuijk, K. P. (2022). Patient-reported outcomes during checkpoint inhibition: Insight into symptom burden in daily clinical practice. Journal of Pain and Symptom Management, 63(6), 997-1005.
6. de Graaf E, Zweers D, de Graeff A, Stellato RK, Teunissen SCCM. Symptom Intensity of Hospice Patients: A Longitudinal Analysis of Concordance Between Patients' and Nurses' Outcomes. J Pain Symptom Manage. 2018 Feb;55(2):272-281.
7. McPherson CJ, Wilson KG, Lobchuk MM, Brajtman S. Family caregivers' assessment of symptoms in patients with advanced cancer: concordance with patients and factors affecting accuracy. J Pain Symptom Manage. 2008 Jan;35(1):70-82.
8. Lormans, T., de Graaf, E., de Vries, S., Leget, C., & Teunissen, S. (2024). 'It is important to feel invited': what patients require when using the Utrecht Symptom Diary - 4 Dimensional, a qualitative exploration. Palliative care and social practice, 18, 26323524241260426.
De data is geanalyseerd in samenwerking met dr. Everlien de Graaf en drs. Nina Stoks van het Universitair Medisch Centrum Utrecht, Expertisecentrum Palliatieve zorg Utrecht.