Bespreek ethische dilemma's in moreel beraad (artikel)
Onderwijsmateriaal

Bespreek ethische dilemma's in moreel beraad (artikel)

  • Aanbieder Bas ter Meulen, neuroloog, Margeet Stolper, klinisch ethicus, trainer en wetenschappelijk onderzoeker, Bert Molewijk, klinisch ethicus, trainer en senior wetenschappelijk onderzoeker
  • Soort materiaal casuïstiek
  • Versie 2016
  • Opleiding bachelor geneeskunde niveau 6, fysio- of ergotherapeut, geestelijk verzorger, geneeskunde-master (7), geneeskundig specialist niveau 8 (basis PZ), geneeskundig specialist niveau 8+ (gevorderd PZ), huisarts, mbo verpleegkundige niveau 4, specialist ouderengeneeskunde
  • CanMEDs rol communicator | communiceren, zorgverlener | medisch handelen
  • Kosten nee
Contactpersoon
Anke van de Vegte IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland)
Laatst geactualiseerd: 21 april 2021

Het artikel in Medisch Contact legt a.d.h.v. een casus de 10 stappen van de dilemmamethode uit. De dilemmamethode is een instrument om ethische dilemma's over medische beslissingen te bespreken. Het kan worden ingezet bij een moreel beraad: een gestructureerde vergadering in dialoogvorm onder begeleiding van een daartoe opgeleide gespreksleider.

Het doel is een gelijkwaardige en open uitwisseling van ideeën, zonder dat iemand ‘gelijk’ hoeft te krijgen of dat er per se sprake moet zijn van consensus. Het gaat er in de eerste plaats om de casus beter te begrijpen, meerdere gezichtspunten te zien en eventueel een antwoord, beslissing of zelfs oplossing te formuleren. Als dat laatste niet lukt, dan zijn er toch verschillende ethische argumenten benoemd en gewogen, waar de inbrenger van de casus mee verder kan.

Het beraad kan de morele competenties van de deelnemers vergroten. Het kan als vorm van teambuilding worden gebruikt en (op het niveau van de organisatie) het juiste klimaat voor reflectie op medisch handelen stimuleren.

Voor de docent:
De dilemmamethode kan worden ingezet bij besprekingen / trainingen moreel beraad. Het leerdoel is de dilemmamethodiek toe te passen op een ethische kwestie om op deze wijze vanuit meerdere gezichtspunten een antwoord of beslissing te formuleren of verschillende ethische argumenten te wegen en te benoemen.  

Bespreek in teamverband of in subgroepen een of meerdere ethische kwesties volgens de 10 stappen van de dilemmamethode. Kies hierbij een gespreksleider die zich vooraf heeft verdiept in de methodiek om het gesprek te leiden, structuren. Afhankelijk van de groep en tijd kunnen een of  meerdere kwesties worden besproken. Ook kan een deelnemer zelf een casus met een ethisch kwestie inbrengen.

Voorbeelden van ethisch dilemma's (kwesties) zijn:

  • Hoe moet je als zorgverlener omgaan met zaken die een patiënt in vertrouwen vertelt en dus onder het beroepsgeheim vallen, maar die ook relevant zijn voor de medische behandeling?
  • Wat is de rol van de zaalarts wanneer een patiënt om euthanasie of sedatie vraagt?
  • Hoe moeten verpleegkundigen omgaan met besluiten van artsen die tegen hun professionele overtuiging ingaan?
  • Hoe om te gaan met een Marokkaanse patiënt die een aantal keren per dag naar de gebedsruimte wil, maar die gezien zijn fysieke conditie in bed zou moeten blijven?
  • Dwingend en eisend gedrag van patiënten en hun familie jegens zorgverleners neemt toe. Wat betekent dat voor de arbeidssatisfactie en de morele houding van het team?
     

Naar het materiaal
 

Verwant materiaal

 

Dit materiaal is door de projecten Pasemeco en/of Edupal (2020) en door de screeningscommissie Optimaliseren Onderwijs Palliatieve Zorg (O2PZ) (2021) aangemerkt als geschikt onderwijsmateriaal voor het initieel onderwijs en bij- en nascholing. 

Contactpersoon
Anke van de Vegte IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland)
Laatst geactualiseerd: 21 april 2021
Bied je onderwijsmateriaal aan
Vul op deze pagina de vereiste velden in om je aanbod in te dienen.