Systeemtherapie voor overlijden bij patiënten met gemetastaseerd longcarcinoom: een multicenter retrospectief cohortonderzoek

Inleiding

Longkanker is de meest dodelijke kankersoort binnen Nederland met ongeveer 10.000 overlijdens op jaarbasis. Systemische behandeling van longcarcinoom middels chemo- en/of immunotherapie in de laatste levensweken kan gepaard gaan met behandelbelasting en mogelijk niet-passende zorg. Wij onderzochten welke factoren samenhangen met de inzet van chemotherapie en/of immunotherapie in de laatste zes levensweken bij patiënten met gemetastaseerd niet-kleincellig longcarcinoom (NSCLC).

Methodiek

In zeven Nederlandse Santeon-ziekenhuizen werd retrospectief dossieronderzoek verricht onder 365 overleden volwassenen met stadium IV gemetastaseerd NSCLC, gediagnosticeerd in 2021–2022, die minimaal één systemische behandeling (chemo- en/of immunotherapie) hadden ontvangen. Er werd onderzocht welke patiënt-, ziekte- en zorggebruik gerelateerde factoren geassocieerd waren met inzet van chemo- en/of immunotherapie in de laatste 6 weken van het leven.

Resultaten

Van de 365 patiënten kregen 136 (37%) chemo- en/of immunotherapie in de laatste zes levensweken. In deze groep kwamen bezoeken aan de spoedeisende hulp (77,9% versus 32,8%), ziekenhuisopnames (80,1% versus 37,1%) en overlijden in het ziekenhuis (44,1% versus 9,6%) significant vaker voor dan bij patiënten zonder behandeling met systeemtherapie in de laatste 6 levensweken. Een ziekenhuisopname vóór de laatste systemische behandeling was het sterkst geassocieerd met behandeling in de laatste zes levensweken (odds ratio 2,67; 95%-BI 1,32–5,43). Bij slechts 34% was betrokkenheid van een gespecialiseerd palliatief team vastgelegd; daarbij werd geen significant verband met behandeling nabij overlijden gevonden.

Conclusie

Systeemtherapie in de laatste weken voor overlijden kwam bij ruim een derde van deze patiëntengroep voor. Een ziekenhuisopname vooraf aan de therapie hing hier het sterk mee samen, patiënten bezochten vaker het ziekenhuis en overleden tevens vaker in het ziekenhuis. De inzet van systeemtherapie in de laatste levensweken is niet per definitie ongepast. Wel bleek uit dit onderzoek dat er in de laatste levensfase juist bij deze groep significant meer gebruik was van (acute) ziekenhuiszorg en patiënten ook vaker in het ziekenhuis overleden. Eerder onderzoek steunt de gedachte dat betere inbedding van structurele en tijdige proactieve zorgplanning kan bijdragen aan passende zorg in de laatste levensfase.

Relevantie voor de praktijk

Ongeplande ziekenhuisopnames kunnen worden gebruikt als aanleiding om behandelwensen, prognose en doelen van zorg opnieuw te bespreken. Bespreek vooraf aan systeemtherapie de verwachten baten en belasting met aandacht voor kwaliteit van leven. Overweeg structurele inzet van een palliatief team, betrek hierin de huisarts en leg gezamenlijke behandelafspraken transmuraal vast.

Referentie

Mokkenstorm, K., van Beusekom, S., Breukhoven, C., Veldman, A., Pustjens, S., Dijkstra, N., Bos-Gerkema, M., Kunst, P., Smit, A., Geerse, O., & Santeon VBHC lung cancer group (2026). Associated factors regarding systemic anticancer therapy use prior to death among patients with metastatic non-small cell lung cancer: A multicentre retrospective cohort study. Lung cancer (Amsterdam, Netherlands), 219, 109551.

Meer informatie

Klik hier voor het volledige artikel.