Sociale gezondheid in een rouwperiode: een factor van invloed op het overlijdensrisico

Samenvatting 

Een rouwproces is een ingrijpende periode, waarin het verlies van de verbinding met een belangrijke ander impact heeft op alle levensdomeinen. In deze studie staat de sociale, interpersoonlijke impact van dit rouwproces centraal. Omdat rouwen ingrijpt op sociale contacten en activiteiten, het gevoel van verbinding, sociale steun en eenzaamheid. De sociale gevolgen van het rouwproces maken deel uit van het algeheel welbevinden van de rouwende. 

Het was al bekend dat een rouwproces het overlijdensrisico kan verhogen van de rouwende zelf. Deze literatuurreview heeft gekeken naar welke samenhang er is met verschillende facetten van sociale gezondheid van de rouwende. Uit de studie blijkt dat er facetten zijn die beschermend werken, het overlijdensrisico verlagen, en dat sommige anderen juist het risico verhogen. Daarbij zijn er beïnvloedende kenmerken die te maken hebben met de rouwende zelf zoals sekse, leeftijd en verstreken tijd sinds het overlijden van de dierbare. 

Opzet onderzoek/methoden

Een literatuuronderzoek, waar uiteindelijk 23 studies in zijn geïncludeerd.

Resultaten en conclusie

In de resultaten worden belangrijke factoren zichtbaar die sociale gezondheid bij rouwenden beïnvloeden. Zo is zowel functionele als emotionele steun vanuit de sociale omgeving belangrijk, op korte en op lange termijn na het overlijden van hun dierbare. De mate van kunnen rekenen op een redelijk stabiele sociale omgeving is een factor. Evenals de mate van sociale participatie en het gevoel van sociale verbondenheid, het ‘ergens bij horen’. 

De grootte van het sociale netwerk en ook bijvoorbeeld van het familienetwerk is slechts ten dele significant. Ook variëren de resultaten in de onderzochte studies voor bijvoorbeeld mannen en vrouwen, de relatie met de overledene (partner of ouder) en verstreken tijd sinds het overlijden. 

De studie beschrijft hiermee dat sociale gezondheid beïnvloed wordt door het rouwproces en dat het daarmee ook invloed heeft op het individuele overlijdensrisico. Tegelijkertijd zijn er geen harde conclusies te trekken. Mede doordat er in de onderzochte studies verschillende uitgangspunten en verschillende instrumenten zijn gehanteerd, zijn de resultaten niet eenduidig.  

Commentaar 

Deze studie trok direct mijn aandacht omdat, naar mijn idee, de sociale impact van een rouwproces niet zoveel aandacht krijgt. Dit terwijl het van grote invloed is op het algehele welzijn van de rouwende. Deze studie en de onderzoeken die ze geïncludeerd heeft, laten tegelijkertijd goed zien hoe moeilijk de sociale aspecten te conceptualiseren zijn. De onderzoekers hebben wel benadrukt dat de sociale impact van het verliezen van een dierbare heel groot is. 

Het roept wat mij betreft iedereen op om aandacht te hebben voor iemand in je omgeving die een dierbare heeft verloren, niet alleen in de eerste periode maar ook op langere termijn. Verder denk ik dat het van belang is dat bijvoorbeeld huisartsen en praktijkondersteuners ook alert zijn op bijvoorbeeld deze sociale aspecten, bij patiënten in een rouwproces die met fysieke klachten bij ze komen.
  
Josine Engels,  coördinator Hospice de Liefde; Trainer en rouwbegeleider Josine’s Care  
 
M.M. Hardt et al.. “Social Health and Mortality Risk Following Bereavement: A Systematic Scoping Review.” Journal of Palliative Medicine, 2025; Vol.00, No. 00. DOI: 10.1177/10966218251395423.

Deze bijdrage is onderdeel van e-pal - editie maart 2026. Alle e-pal-artikelen staan hier.