Jean-Joseph Benjamin-Constant: Le jour des funérailles (1889)

De schilder

Jean-Joseph Benjamin-Constant is in 1845 geboren in Parijs. Als hij twee jaar is verliest hij zijn moeder, hij wordt opgevangen door zijn tantes in Toulouse. Daar schrijft hij zich in bij de kunstacademie. Hij wint een prijs waarna hij zich verder kan bekwamen aan de prestigieuze Ecole des Beaux Arts in Parijs. 

Na de militaire dienst gaat hij reizen, eerst naar Spanje, later tweemaal naar Marokko. Hij raakt er gefascineerd door de schoonheid van de oosterse cultuur. 

Terug in Parijs onderscheidt hij zich als een toonaangevende oriëntalist. Met oog voor détails legt hij het oosterse leven vast in opzienbarende werken, zoals het hier getoonde. Hij maakt naam en wint er verschillende medailles mee. 

Later ontwikkelt hij zich tot een veel gevraagd portrettist van de Engelse aristocratie. Hij maakt grote muur- en plafondschilderingen in de feestzaal van het Parijse stadhuis en in de Sorbonne universiteit.

in 1902 overlijdt hij in Parijs.

Het schilderij

Jean-Joseph Benjamin-Constant: Le jour des funérailles (1989)

Meer dan twintig jaar na zijn reis naar Fez in Marokko maakt Benjamin-Constant dit gedetailleerde doek van het doodsbed van een hoogwaardigheidsbekleder. Op de voorgrond ligt het slanke lichaam, rijkelijk gekleed in stoffen in subtiele tinten, op een oosters tapijt  bezaaid met rozen en olijftakken, omringd door sabels en banieren. Zijn hoofd rust op een zadel, kenmerkend voor Noord-Afrikaanse ruiters. Een kostbare ring en armband versieren zijn arm. 

Aan de muur hangen de bewerkte wapens van deze heer des huizes, daaronder keramische tegels in een geometrisch bloemmotief. Vrouwen waken over het dode lichaam. Beschenen door het warme zonlicht van rechts, spelen ze met hun weelderige sluiers. Links stijgt rook op uit een wierookvat.

Dit funeraire thema toont de rust en de ernst van de etnografische diversiteit van de rijke oosterse cultuur. Met dit exotisme confronteert hij ons met de universele ervaring van de dood.

Dit enorme schilderij hangt op de begane grond van het Petit Palais in Parijs. Het is in 1905 nagelaten door zijn weduwe.

Commentaar

De dood kent geen genade. We zijn allemaal sterfelijk, ongeacht je herkomst. In onze multiculturele samenleving van vandaag is het goed om de verschillen in omgang met sterven en dood niet alleen te kennen, maar ook te respecteren.

Coen Albers, huisarts

Deze bijdrage is onderdeel van e-pal - editie maart 2026. Alle e-pal-artikelen staan hier.