Een biopsychosociale benadering om pijn bij ouderen in de laatste levensfase beter te begrijpen en te behandelen

Introductie 

Pijn bij ouderen in de laatste levensfase is een veelvoorkomend en complex probleem dat vaak onvoldoende wordt herkend en behandeld. Wereldwijd sterven jaarlijks circa 25 miljoen mensen met onverlichte pijn. Bij ouderen wordt de pijnervaring beïnvloed door o.a. leeftijdsgebonden fysiologische veranderingen, zoals afname van zenuwgevoeligheid en een veranderde perceptie van lichamelijke sensaties. Ook de betekenisverlening aan deze ervaring speelt een essentiële rol. Dit kan leiden tot atypische uitingsvormen en onderrapportage van pijn, wat effectieve pijnbeoordeling bemoeilijkt. Dit onderzoeksproject heeft als doel om de pijnbeleving van ouderen in de laatste levensfase beter te herkennen, begrijpen en te behandelen. Door middel van een biopsychosociale benadering worden lichamelijke, psychologische en sociale factoren in samenhang onderzocht. De focus ligt op pijnovertuigingen en normatieve betekenisverlening, impliciete signalen van pijn en steunzoekend gedrag, voorspellende factoren en niet-medicamenteuze interventies.

Doelstelling

Het doel van dit onderzoeksproject is om vanuit een biopsychosociale benadering meer inzicht te krijgen in de complexe pijnervaring van ouderen in de laatste levensfase, en om handvatten te ontwikkelen voor betere pijnherkenning en -behandeling.

Methode

Dit onderzoeksproject richt zich op het verkrijgen van diepgaand inzicht in pijnbeleving bij ouderen in de laatste levensfase. Het onderzoekt welke biopsychosociale factoren invloed hebben op de perceptie van pijn en de manieren waarop ouderen hiermee omgaan. De opgedane kennis moet professionals ondersteunen in het beter herkennen, begrijpen, signaleren en behandelen van pijn bij ouderen in de laatste levensfase.

Onderzoeksdesign

Observationeel onderzoek, systematische review, kwalitatief onderzoek en anders (design-based research).

(Beoogde) resultaten

Het project beoogt pijn niet langer uitsluitend als medisch symptoom te benaderen, maar vanuit een holistische visie die recht doet aan de levenservaring en context van ouderen. Door hun beleving centraal te stellen, willen we bijdragen aan meer persoonsgerichte en betekenisvolle zorg aan het levenseinde

Relevantie voor de praktijk

De methodologische aanpak is gestoeld op een biopsychosociale benadering en bestaat uit meerdere deelonderzoeken: een systematisch literatuuronderzoek naar niet-farmacologische interventies binnen de verpleegkundige praktijk, de ontwikkeling en het testen van een predictiemodel van symptomen voor pijn, theorie geïnformeerd onderzoek naar pijnovertuigingen en normatieve betekenisverlening, en design-based onderzoek naar een proof-of-concept ondersteuningsinstrument dat de waarneembaarheid van pijn en steunzoekend gedrag bevorderd voor Verzorgenden IG. 

Partners

ZuidOostZorg, UMCG Groningen en Hanze UAS.

Publicaties

• Non-pharmacological interventions feasible in the nursing scope of practice for pain relief in palliative care patients: a systematic review
• Development and testing of a predictive model of symptoms for pain in community-dwelling frail older people in palliative care

Link naar de website van het onderzoeksproject