Kerncijfers: zorgkosten en zorggebruikers in de laatste levensfase

De resultaten zijn gebaseerd op eigen berekeningen van de NZa op basis van Vektis declaratiedata (Zvw- en Wlz-zorg in het laatste levensjaar van alle overledenen boven de 18 jaar tussen 2018 en 2023) en niet-openbare microdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek betreffende Doodsoorzaken van inwoners van Nederland. 
De hier weergegeven data is afkomstig van de NZa, die verantwoordelijk is voor de inhoud en juistheid van deze gegevens. IKNL publiceert deze data uitsluitend ter informatie en brengt geen wijzigingen aan in de onderliggende dataset. Eventuele vragen over de inhoud of interpretatie van de data kunnen gericht worden aan NZa: Philippine van Utenhove, putenhove@nza.nl. 

De resultaten beslaan overledenen van 18 jaar en ouder. Er is geen correctie toegepast voor prijs- en loonontwikkeling, ook is er niet gecorrigeerd voor andere factoren zoals leeftijd. Er is alleen verzekerde zorg opgenomen: informele zorg valt buiten beeld. Verder worden de uitkomsten beïnvloed door de coronapandemie, met name in 2020 en 2021. Overledenen die COVID-19 als geregistreerde doodsoorzaak hebben, vallen buiten de Etkind-classificatie, ook wanneer zij daarnaast een andere aandoening hadden. Hierdoor blijft een grotere deel van de palliatieve populatie buiten beeld en zijn de cijfers minder goed vergelijkbaar met andere jaren. 
Overleden patiënten zijn op basis van hun postcode-woonadres ingedeeld in een regio. Deze indeling zegt echter niets over de regio waar zij daadwerkelijk zorg hebben ontvangen; dit kan een naburige regio, een bovenregionaal centrum of een academisch ziekenhuis zijn geweest. De gemiddelde zorgkosten per regio voor overleden patiënten omvatten daarom alle gemaakte kosten, ongeacht waar de zorg feitelijk is verleend. Hierdoor kunnen zorgkosten niet worden herleid tot een specifiek ziekenhuis of andere zorgverlener. 

Het aantal overledenen met een behoefte aan palliatieve zorg wordt vastgesteld op basis van overlijden aan specifieke doodsoorzaken, zoals gedefinieerd volgens de criteria uit een onderzoek van Etkind et al. Hierbij wordt gesteld dat deze doodsoorzaken vaak gepaard gaan met een behoefte aan palliatieve zorg. Voorbeelden zijn kanker, dementie en MS. 

De cijfers zijn beschikbaar voor Nederland, provincies, consortia palliatieve zorg, zorgkantoren en netwerken palliatieve zorg. 

Voor sommige uitkomsten staat er ‘Geen data’. Dat komt doordat het aantal mensen in deze groep kleiner dan 10 is. Volgens de richtlijnen van CBS‑microdata mogen zulke kleine aantallen niet zichtbaar worden gemaakt, om herleidbaarheid te voorkomen. Belangrijk! De cijfers tellen wel volledig mee in het totaal. 

Onder doodsoorzaak overig valt CVA en neurodegeneratieve aandoeningen met uitzondering van dementie. 

Alle resultaten gaan over overledenen, behalve die op het tabblad “zorgsectoren”. Die gaat over het aantal zorggebruikers: één persoon kan in meerdere zorgsectoren vallen. De aantallen van de sectoren tellen daardoor ook niet op tot een totaal. Bij de tabbladen “Wel/geen gebruik van Wlz” en “Doodsoorzaken” worden de cijfers wel per overledene gepresenteerd.