Hulpmiddelen markering en proactieve zorgplanning 1e lijn
Thema

Hulpmiddelen markering en proactieve zorgplanning 1e lijn

Markering en proactieve zorgplanning (advance care planning, ACP) zijn belangrijke onderdelen van palliatieve zorg. Om goede zorg te kunnen bieden is het van belang dat zorgverleners hun patiënten kennen en op de hoogte zijn van hun doelen en voorkeuren.

 

Contactpersoon Caro Verlouw IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland)
Laatst geactualiseerd: 6 oktober 2021

Dit thema bevat hulpmiddelen en praktijkervaringen die kunnen helpen bij het in de praktijk brengen van markering en proactieve zorgplanning. Bij het opstellen van deze pagina zijn de Leidraad voor het proces en uniform vastleggen van proactieve zorgplanning (advance care planning, ACP) naar aanleiding van de COVID-19-pandemie, het uniforme registratieformat en de implementatiehandreiking Advance Care Planning (Nivel, 2020) gebruikt.

In deze film vertelt een huisarts wat proactieve zorgplanning voor haar en haar patiënten betekent.

Hulpmiddelen bij markering en proactieve zorgplanning

Het programma Palliantie. Meer dan Zorg en diverse andere programma's en pilots hebben diverse hulpmiddelen voor het implementeren en toepassen van markering en proactieve zorgplanning in de eerstelijn opgeleverd. 

Hieronder volgt een overzicht van hulpmiddelen gerangschikt volgens de stappen van proactieve zorgplanning. Onderaan deze pagina vind je hulpmiddelen voor het implementeren van proactieve zorgplanning. Algemeen inzetbare hulpmiddelen en middelen die in te zetten zijn bij bepaalde ziektebeelden (zoals hartfalen) en voor specifieke doelgroepen (zoals migranten). Gebruik jij een hulpmiddel dat op deze pagina een plek verdient? Neem contact op met Caro Verlouw via het contactblok op deze pagina.

Hulpmiddelen

Als zorgverlener kun je aan kwetsbare patiënten voorstellen om gesprekken over proactieve zorgplanning te voeren. De onderstaande hulpmiddelen kunnen jou hierbij ondersteunen;

  • Surprise Question: ‘Zou je verbaasd zijn als deze patiënt in de komende twaalf maanden komt te overlijden?' is een vraag die iedere zorgverlener zichzelf kan stellen. De vraag helpt zorgverleners om de palliatieve fase tijdig te herkennen.
  • Supportive & Palliative Care Indicators Tool (SPICT NL): een handreiking om personen te markeren die een verhoogd risico hebben op achteruitgang van hun gezondheid.
  • I-HARP (Universiteit Maastricht e.a, 2020): signaleringsinstrument (met instructie) dat kan worden ingezet voor proactieve zorgplanning bij patiënten met chronisch hartfalen.

Er zijn ook hulpmiddelen die je aan de patiënt kunt meegeven. Deze vind je bij het kopje ‘patiënteninformatie’ en bij ‘specifieke doelgroepen’.

Wanneer je gesprekken aangaat met kwetsbare patiënten kunnen onderstaande hulpmiddelen jou als zorgverlener ondersteunen;

De afspraken die gemaakt worden in een proactieve zorgplanningsgesprek worden door de arts vastgelegd en gedeeld met de betrokken zorgverleners. De onderstaande hulpmiddelen kun je hierbij gebruiken;

Als zorgverlener kan je de volgende hulpmiddelen inzetten om patiënten te informeren over proactieve zorgplanning;

 Hulpmiddelen specifieke doelgroepen

De volgende hulpmiddelen kan je als zorgverlener inzetten voor proactieve zorgplanning bij ouderen;

  • Behandelwensenformulier (Palliatieve zorg Noord-Holland & Flevoland e.a., 2020): gespreksformulier over behandelwensen in te vullen door de huisarts.
  • Brief voor patiënten (Palliatieve zorg Noord-Holland & Flevoland e.a., 2021): ter voorbereiding op het behandelwensengesprek.
  • Vragen voor patiënten (Palliatieve zorg Noord-Holland & Flevoland e.a., 2020):  welke samen met de brief meegeven worden aan de patiënt ter voorbereiding aan het behandelwensen gesprek.
  • Poster voor in de wachtkamer van de huisartsenpraktijk (Palliatieve zorg Noord-Holland & Flevoland e.a., 2021): om patiënten te activeren in gesprek te gaan met de huisarts over behandelwensen. 

De volgende hulpmiddelen kan je als zorgverlener inzetten voor proactieve zorgplanning bij patiënten met dementie;

Wanneer je de Gesprekswijzer wilt implementeren kun je de onderstaande toolbox gebruiken;

Het volgende hulpmiddel kan je als zorgverlener inzetten voor proactieve zorgplanning bij patiënten met chronisch hartfalen;

  • I-HARP (Universiteit Maastricht e.a., 2020): signaleringsinstrument (met instructie) voor proactieve zorgplanning bij patiënten met chronisch hartfalen. Het hulpmiddel bestaat uit vragen en adviezen dat zorgverleners helpt om de palliatieve zorgbehoeften van patiënten met chronisch hartfalen tijdig te herkennen en richting te geven aan de benodigde zorg.

De volgende hulpmiddelen kan je als zorgverlener inzetten voor proactieve zorgplanning bij mensen met een verstandelijke beperking;

De volgende hulpmiddelen kan je als zorgverlener inzetten voor proactieve zorgplanning bij mensen met een migratieachtergrond;

  • Draaiboek voor migrantenvoorlichters palliatieve zorg (Pharos, 2021): voor het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van voorlichtingsbijeenkomsten over palliatieve zorg.
  • Video's In gesprek over leven en dood (Pharos, 2017):  films voor de patiënt en zijn familie. Zij kunnen de film thuis bekijken, of eventueel samen met de zorgverlener. De thema’s die aan bod komen zijn: het slechtnieuwsgesprek, pijnbestrijding, fysieke achteruitgang, bezoek, het inschakelen van thuiszorg en het naderende einde. Na afloop van de films is er vaak veel te bespreken. De films zijn gemaakt in vier talen; Papiaments, Kantonees (met ondertitels in het Mandarijn), Turks en Marokkaans-Arabisch. Ook zijn er bijsluiters bij de video’s beschikbaar die handvatten geven voor gebruik van voorlichtingsfilms bij gesprekken over het levenseinde.
  • Handreiking Lessen uit gesprekken over leven en dood (Pharos, 2017): adviezen voor zorgverleners die gebruikt kunnen worden in de voorlichting over palliatieve zorg aan patiënten met een migratieachtergrond. 

Hulpmiddelen implementatie

De volgende hulpmiddelen kan je als zorgverlener inzetten bij de implementatie van proactieve zorgplanning;

Heb je vragen over implementatie van proactieve zorgplanning? Neem contact op met:

Onderwijs over markering en proactieve zorgplanning

Er zijn diverse onderwijsmaterialen en scholingen die zich richten op markering en proactieve zorgplanning.

Nieuws

Contactpersoon Caro Verlouw IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland)
Laatst geactualiseerd: 6 oktober 2021
Mail de redactie
Mail de redactie met jouw evenement, jouw nieuws of een tool waar anderen (ook) baat bij kunnen hebben. 'Delen is vermenigvuldigen', zeggen ze wel eens. Maar ook suggesties of klachten over de vindbaarheid van informatie zijn zeer welkom. Met jouw inbreng kunnen we Palliaweb verbeteren.