Inleiding

Hoesten is een complex, fysiologisch mechanisme dat de luchtwegen moet beschermen tegen lichaamsvreemd materiaal en te veel slijm. Hoesten komt voor bij een deel van de patiënten met kanker in de palliatieve fase. Wanneer hoesten frequent en persisterend aanwezig is, wordt het als pathologisch beschouwd en kan het een aanzienlijke negatieve impact hebben op het dagelijks functioneren. Het kan onder andere leiden tot ernstige bijkomende of verergerende symptomen zoals braken, uitputting, flauwvallen en dyspneu. Daarnaast kan hoesten leiden tot angst bij de patiënt of het vermijden van sociale activiteiten. 

De multidisciplinaire richtlijn Hoesten in de palliatieve fase is een symptoomgebonden richtlijn. De richtlijn geeft adviezen over diagnostiek, voorlichting en behandeling van hoesten bij patiënten in de palliatieve fase en de gevolgen daarvan.

Waar gaat deze richtlijn over?

Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor volwassenen patiënten in de palliatieve fase met hoest. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan bod: 

• Inleiding hoesten in de palliatieve fase 
• Diagnostiek bij hoesten in de palliatieve fase 
• Beleid bij hoesten in de palliatieve fase

Hoesten bij kinderen in de palliatieve fase wordt beschreven in de richtlijn Palliatieve zorg voor kinderen.

Voor wie is deze richtlijn bedoeld?

Deze richtlijn is bestemd voor zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor volwassen patiënten met hoesten in de palliatieve fase. Daarnaast is het ook relevant voor zorgverleners in het maatschappelijke en sociale domein en vrijwilligers en hun coördinatoren die werkzaam zijn in de palliatieve fase. 

Informatie voor patiënten

Hoesten is de manier waarop het lichaam de longen en luchtpijp schoonmaakt. Het lichaam probeert dan ‘rommel’, zoals stof of te veel slijm, eruit te krijgen. Een gezond mens hoest ongeveer twee keer per uur. Te lang, vaak of heel hard hoesten, kan betekenen dat er iets aan de hand is. Hoesten kan meerdere oorzaken hebben. Het kan onder andere door een reactie op een virus of een bacterie in de luchtweg komen (longontsteking), of door ziekte van de longen (zoals astma/COPD of taaislijmziekte). Bij mensen met kanker kan hoesten ook komen door druk door een tumor of uitzaaiingen in de longen. Hoesten kan ook een gevolg van de behandeling zijn, waarbij er een ontsteking van het longweefsel ontstaat door bestraling of chemotherapie. 
De arts zal eerst enkele vragen stellen en lichamelijk onderzoek doen om meer informatie te krijgen over de oorzaken van de hoest. Eventueel kan er extra onderzoek gedaan worden zoals een CT-scan, onderzoek van opgehoest slijm (sputumkweek) of een kijkonderzoek in de slokdarm/longen.  De uitslagen zullen aan u uitgelegd worden en de arts zal mogelijke behandelingen met u bespreken. Soms zal een behandeling met medicijnen mogelijk zijn. Soms kan ondersteuning geboden worden door andere behandelingen zoals verneveling, een hoesttraining door een logopedist, of adviezen van een fysiotherapeut over houding en hoesten (bron: https://overpalliatievezorg.nl/lichamelijke-en-psychische-klachten/hoesten).