annuleren
Download hele richtlijn

Bijlagen

  • Vastgesteld: 27-03-2026
  • Regiehouder: Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT)

Autorisatiedatum en geldigheid

Deze richtlijn is goedgekeurd op [datum volgt]. 
Bij voorkeur beoordelen de eigenaars jaarlijks (de modules van de) richtlijn op actualiteit. Zo nodig wordt de richtlijn tussentijds op onderdelen bijgesteld. 
De geldigheidstermijn van de richtlijn is maximaal 5 jaar na vaststelling. Indien de inhoud dan nog actueel wordt bevonden, wordt de geldigheidsduur verlengd. De geldigheid van de (modules van de) richtlijn komt eerder te vervallen indien nieuwe ontwikkelingen aanleiding zijn tot (modulaire) herziening. 
Stichting PZNL draagt gedurende de hele geldigheidsduur zorg voor het beheer en de ontsluiting van deze richtlijn.

Werkwijze

De ontwikkeling van deze richtlijn werd ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten (www.demedischspecialist.nl/kennisinstituut) en werd gefinancierd door de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS). 

De financier heeft geen enkele invloed gehad op de inhoud van de richtlijn.

Voor meer details over de gebruikte richtlijnmethodologie verwijzen wij u naar de Werkwijze. 

Initiatief en betrokken verenigingen

Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT) en Stichting Palliatieve Zorg Nederland (PZNL). 

De richtlijn is gelijktijdig ontwikkeld met de richtlijn Chronische hoest voor volwassenen. Deze richtlijn is op multidisciplinaire wijze opgesteld door specialisten ouderengeneeskunde, internisten en huisartsen in samenwerking met longartsen, keel-, neus- en oorartsen (KNO-artsen), en met raadpleging van maag-, darm- en leverartsen (MDL-artsen) en logopedisten. 

Inbreng patiëntenperspectief

Er werd aandacht besteed aan het patiëntenperspectief door vertegenwoordiging in de klankbordgroep vanuit het Longfonds.

Kwalitatieve raming van mogelijke financiële gevolgen in het kader van de Wkkgz

Bij de richtlijnmodule voerde de werkgroep conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) een kwalitatieve raming uit om te beoordelen of de aanbevelingen mogelijk leiden tot substantiële financiële gevolgen. Bij het uitvoeren van deze beoordeling is de richtlijnmodule op verschillende domeinen getoetst (zie het stroomschema bij Werkwijze).

Module Uitkomst raming Toelichting
Module 2 Diagnostiek bij hoesten in de palliatieve fase Geen financiële gevolgen Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.
Module 3 Beleid bij hoesten in de palliatieve fase Geen financiële gevolgen Uit de toetsing volgt dat de aanbeveling(en) niet breed toepasbaar zijn (<5.000 patiënten) en daarom naar verwachting geen substantiële financiële gevolgen zal hebben voor de collectieve uitgaven.

Voor het ontwikkelen van deze richtlijn is in 2023 een multidisciplinaire werkgroep ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van relevante specialismen die betrokken zijn bij de zorg rondom hoest bij volwassen patiënten in de palliatieve fase. 

Werkgroep

  • Dr. J.W.K. (Jan Willem) van den Berg (NVALT), longarts, voorzitter werkgroep
  • Dr. H.W.M. (Marleen) van Casteren (Verenso), specialist ouderengeneeskunde en kaderarts palliatieve zorg
  • Dr. N.J.J. (Eline) Neels (NHG), huisarts
  • Dr. F.Y.F.L. (Filip) de Vos (NIV), Internist-oncoloog en kaderarts palliatieve zorg
  • Drs. E.J. (Eva) Japenga (NVALT), longarts
  • Dr. J. (José) de Kluijver (NVALT), longarts
  • Dr. M. (Martijn) Goosens (NVALT), longarts
  • Dr. A.J. (Arent Jan) Michels (NVALT), longarts
  • Dr. D.A. (Derrek) Heuveling (NVKNO), KNO-arts
  • Dr. E.M.J.M. (Emke) van den Broek (NVKNO), KNO-arts

Klankbordgroep

  • Dr. E. (Ellen) Ricke, Longfonds, Sr. Beleidsadviseur 
  • Dr. L.R. (Laura) de Baaij (NVMDL), maag-darm-lever arts
  • Dr. B.D.L. (Lidewij) Broekhuizen (NHG), huisarts
  • H. (Heleen) van Woudenberg (NVLF), stem- en hoestlogopedist  
  • M. (Marjolein) Frelier (NVLF), stem- en hoestlogopedist

Met ondersteuning van

  • Drs. P.G. (Phylisha) Bloemen - van Heemskerken, junior-adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten
  • Dr. N.L. (Nikita) van der Zwaluw, senior-adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, tot september 2025
  • Dr. M.S. (Matthijs) Ruiter, senior-adviseur, Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten, vanaf september 2025

Een overzicht van de belangen van werkgroepleden en het oordeel over het omgaan met eventuele belangen vindt u in onderstaande tabel. De ondertekende belangenverklaringen zijn op te vragen bij het secretariaat van het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten via secretariaat@kennisinstituut.nl.

Zie bijlage Tabel Gemelde (neven)functies en belangen werkgroep.

De werkgroep besteedde aandacht aan het patiëntenperspectief door afvaardiging van de Longfonds in de klankbordgroep en het uitnodigen van het Longfonds en de Patiëntenfederatie voor de knelpunteninventarisatie. De verkregen input is meegenomen bij het opstellen van de uitgangsvragen, de keuze voor de uitkomstmaten en bij het opstellen van de overwegingen. De conceptrichtlijn is tevens voor commentaar voorgelegd aan het Longfonds en de Patiëntenfederatie en de eventueel aangeleverde commentaren zijn bekeken en verwerkt.