Onderwijsmaterialen

Contactpersoon Anke van de Vegte IKNL (Integraal Kankercentrum Nederland)
Laatst geactualiseerd: 15 juli 2020

Hier vind je onderwijsmaterialen over de palliatieve zorg voor zowel scholing als bijscholing, voor diverse niveaus (waaronder wo, hbo en mbo) en in verschillende vormen, variërend van hele lespakketten tot lesonderdelen, van casuïstiek, presentaties tot video’s en animaties en websites.

Het aanbod op Palliaweb is tot stand gekomen door bereidheid van aanbieders om hun materialen op deze site te delen. 

Ook de toolboxen van de twee Palliantieprojecten Pasemeco (voor wo) en EDUPAL (voor hbo en mbo) zijn in het overzicht te vinden. De leermaterialen uit deze toolboxen zijn aangeduid met de vermelding ‘Dit onderwijsmateriaal is door de projecten Pasemeco en/of Edupal aangemerkt als geschikt onderwijsmateriaal voor het initieel onderwijs.’

Het project Pasemeco heeft een toolbox ontwikkeld met leermaterialen over palliatieve zorg voor studenten Geneeskunde. In deze toolbox zijn materialen verzameld die op dit moment al gebruikt worden voor het wetenschappelijk onderwijs over palliatieve zorg of daar geschikt voor zouden zijn. Daarnaast ontwikkelde het Pasemeco-team zelf onderwijs, met name voor gebieden die in veel curricula onderbelicht blijven zoals ACP en de zingevingsdimensie van de zorg. Ook deze zijn opgenomen in de toolbox.

De materialen kunnen op verschillende manieren gebruikt worden binnen de acht opleidingen Geneeskunde in Nederland.

Pasemeco (2016 – 2020) was een ZonMw-project in het programma 'Palliantie. Meer dan zorg'.

Doel 

Het doel van Pasemeco is de integratie van palliatieve zorg in de basiscurricula van alle geneeskundeopleidingen in Nederland. Studenten geneeskunde moeten bewust worden van het feit dat geneeskunde niet alleen gaat om curatieve zorg en moeten ook binnen een palliatieve setting adequaat om kunnen gaan met diagnostiek en behandeling.

Resultaat Pasemeco: toolbox 

Het projectteam Pasemeco onderzocht, ontwikkelde, implementeerde en evaluaeerde een multifunctionele blended-learning toolbox die geïntegreerde palliatieve zorg onderwijsprogramma’s aanbiedt voor undergraduate medical curricula om geneeskundestudenten voor te bereiden op palliatieve zorg. De toolbox is ontwikkeld op basis van een lijst met beroepstaken palliatieve zorg voor de basisarts

De onderwijsprogramma’s uit de toolbox bestaan uit onderwijsvormen die authentiek leren over palliatieve zorg in medische curricula (bachelor en master) mogelijk maken. Omdat curricula hun eigen opbouw en signatuur hebben, zijn materialen ontwikkeld die ondersteunend, uitwisselbaar en inpasbaar zijn binnen de verschillende curricula - met als uiteindelijk doel studenten beter uit te rusten voor het begeleiden van patiënten bij palliatieve zorg.

Betrokkenen

De opleidingsdirecteuren van de acht Universitaire Medische Centra in Nederland tekenden in 2015 een intentieverklaring ter ondersteuning van het Pasemeco-project. Van alle faculteiten werden docenten, curriculum coördinatoren, artsen en onderwijsdeskundigen betrokken die samen met de projectgroep zorg droegen voor een passende uitvoering binnen het eigen curriculum.

​Pasemeco werd mogelijk gemaakt door ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Het maakt onderdeel uit van het programma 'Palliantie. Meer dan zorg.'

Handleiding

De handleiding voor het gebruik van de toolbox bevat naast de achtergrond en ontwerpprincipes onder meer ontwerprichtlijnen voor integratie van taakgericht onderwijs. 

De naam Pasemeco

Pasemeco betekent in het Esperanto ‘vergankelijkheid’. Tegelijkertijd is het een acroniem dat staat voor:

Palliative care
Alliance
Sharing
Educational tools for
MEdical student
COmpetencies development

Het project EDUPAL heeft een toolbox ontwikkeld met leermaterialen over palliatieve zorg voor mbo- en hbo-studenten. Dit project was gericht op de implementatie van palliatieve zorg in de basiscurricula voor verzorgenden en verpleegkundigen in Limburg en Zuidoost Brabant. Aan de hand van vastgestelde basiscompetenties voor deze professionals werd een toolbox met leermaterialen voor docenten in het mbo en hbo ontwikkeld. 

EDUPAL (2016 – 2019) was een ZonMw-project in het programma 'Palliantie. Meer dan zorg' . 

Doel

Doel van EDUPAL is het inbedden van palliatieve zorg in de initiële opleiding van studenten verpleegkunde en verzorging (mbo en hbo), opdat ze bij hun afstuderen beschikken over de minimaal vereiste competenties op het gebied van palliatieve zorg.

Resultaat

De door EDUPAL ontwikkelde toolbox reikt docenten van hogescholen en ROC’s materialen aan om hun lessen over palliatieve zorg invulling te geven en zo verpleegkundigen en verzorgenden voor te bereiden op hun taken en verantwoordelijkheden in de palliatieve zorg. Deze toolbox omvat teksten, animaties, video’s, presentaties, casuïstiek, tools en websites over verschillende onderwerpen in de palliatieve zorg, waaronder: palliatieve zorg en organisatie, symptoombestrijding, samenwerken, communiceren, stervensfase, pro-actieve zorgplanning en zelfzorg.

Opzet

Eerst werd vastgesteld welke competenties verpleegkundigen en verzorgenden moeten hebben en wat dat betekent voor hun opleiding. Daarvoor werd literatuuronderzoek gedaan en zijn 48 zorgprofessionals, docenten en zorgmanagers en 122 studenten ondervraagd. Patiënten en naasten werden gevraagd wat zij vinden dat een verzorgende of verpleegkundige moet kunnen. Omdat docenten veel behoefte hadden aan bij- en nascholing, kwam er een scholing in 5 dagdelen voor docenten van mbo én hbo samen. 

Drie gouden lessen voor docenten verpleegkunde aan mbo-/hbo-opleidingen

1.     Begin vroeg in het curriculum met palliatieve zorg – liefst nog vóór de eerste stage – en bouw van hieruit een doorlopende leerlijn op. Bespreek na een stage de ervaringen met palliatieve zorg.

2.     Besteed aandacht aan het werken met meetinstrumenten, gespreksvoering, zingevingsvragen, omgang met angst en boosheid, proactieve zorgplanning, gezamenlijke besluitvorming en de sociale kaart van de palliatieve zorg.

3.     Maak gebruik van consulenten palliatieve zorg en patiënten, naasten en nabestaanden die gastlessen kunnen verzorgen.


Disclaimer
De redactie van Palliaweb is niet verantwoordelijk voor de inhoud, kwaliteit en doelmatigheid van de gedeelde trainingsmaterialen. Neem voor vragen contact op met de bij het trainingsmateriaal vermelde contactpersoon. 
 

Kies een onderwerp

Filteren
Onderwerpen
Soort materiaal
Opleidingsniveau
Type
Kosten
Hospicezorg
Onderwijsmateriaal
Een filmpje (4 minuten) over het Franciscus Hospice in Weert. In het filmpje komen verschillende medewerkers, waaronder vrijwilligers, aan bod over hun rol binnen het hospice en hoe zij de zorg voor mensen in de laatste levensfase ervaren.
Mini-college Samen beslissen met kwetsbare ouderen
Onderwijsmateriaal
Samenvatting van de workshop Samen beslissen bij kwetsbare ouderen. Onderwerpen voor discussie/uitwerking: gezamenlijke besluitvorming (modellen), ethische aspecten en hulpmiddelen voor gezamenlijke besluitvorming.
Samen beslissen bij palliatieve zorg
Onderwijsmateriaal
Nadenken en met anderen spreken over als je niet meer beter kunt worden is niet makkelijk. Over het levenseinde spreken kan nog moeilijker zijn. De video's en brochure "Samen beslissen bij palliatieve zorg" helpt om cliënten inzicht en ondersteuning te bieden in de laatste fase van hun leven.
Samenspel met mantelzorgers en vrijwilligers
Onderwijsmateriaal
Een praktijkgerichte kennisbundel met zes thema's gericht op het samenwerken met mantelzorgers en vrijwilligers. Met een introductievideo, gerichte opdrachten en tips wordt elk thema onder de aandacht gebracht. Tevens zijn diverse variaties en combinaties mogelijk. De kennisbundel kan mbo-docenten waaronder Welzijn en Zorg opleiding een extra impuls geven in de lessen.
Samenwerken met informele zorgverleners
Onderwijsmateriaal
Het werkboek "Samenwerken met informele zorgverleners" bestaat uit 12 thema's rondom de samenwerking tussen mantelzorgers en medewerkers. Alle thema's kunnen los van elkaar gelezen / gebruikt worden. Zo kun je zelf bepalen waar je mee aan de slag wilt.
Multidisciplinair samenwerken
Onderwijsmateriaal
De animatie Multidisciplinair samenwerken geeft inzicht in de rol van verzorgenden in samenwerking met andere disciplines. De animatie is bruikbaar als introductie voor bijvoorbeeld een stageopdracht waarin het belang van het werken met meerdere disciplines aan bod komt.
Projecten organisatie en continuïteit palliatieve zorg
Onderwijsmateriaal
Een overzicht aan projecten die te maken hebben met de organisatie en continuïteit van palliatieve zorg binnen alle programma's van ZonMw.
Lesmodule workshop Signalering in de palliatieve fase
Onderwijsmateriaal
Lesmodule voor zorgverleners die binnen zorginstellingen (gaan) werken met de methode ‘Signalering in de palliatieve fase’. De workshop is voor zorgverleners die binnen de eigen werkomgeving deze methodiek toepassen of binnenkort gaan toepassen.
Interprofessioneel samenwerken rond een patiënt in de palliatieve fase
Onderwijsmateriaal
Onderwijs dat ruimte geeft aan studenten om te experimenteren en ervaring opdoen met het voeren van een MDO. Ze leren om na te denken over de zorg voor een patiënt in de palliatieve fase vanuit een interprofessioneel perspectief.
Keepers of the House
Onderwijsmateriaal
Korte documentaire (15.00 minuten) waarin 8 huishoudsters van het Duke Hospital en het Duke Regional Hospital vertellen over hun bijzondere relaties met patiënten en de manier waarop zij denken dat hun werk bijdraagt aan genezing.
De patiënt centraal
Onderwijsmateriaal
Een casus om te reflecteren over interprofessionele samenwerking, proactieve zorgplanning (of wel: advance care planning) en de vier dimensies binnen de palliatieve zorg. De opdracht besteedt aandacht aan verschillende perspectieven van toepassing bij deze casus, namelijk die van de arts(en), verpleegkundigen, verzorgenden én de patiënt.
Casuïstiek palliatieve zorg abdomen
Onderwijsmateriaal
Casusbeschrijvingen met vragen voor een blok in de bachelor rond abdominale problematiek. Verschillende relevante palliatieve zorgaspecten zijn geïntegreerd zoals: klinisch redeneren in een palliatieve setting, nadenken over prognose, multidimensioneel probleemdenken, multidisciplinair beleid opstellen, en proactieve zorgplanning (ook wel: advance care planning).
Stappenplan moreel beraad
Onderwijsmateriaal
Beschrijving van een stappenplan om moreel beraad te voeren. Aan de hand van dit stappenplan kan een dilemma van een casus worden uitgewerkt.
Intervisiemethodes
Onderwijsmateriaal
Intervisiemethodes kunnen gebruikt worden bij reflectieverslagen, portfolio, intervisie, nabespreken stagesituaties.
Samen beslissen met chronisch zieken
Onderwijsmateriaal
Hoe pas je samen beslissen toe bij mensen met een chronische ziekte? De gesprekshandleiding voor eerstelijns zorgverleners biedt een leidraad voor het gesprek.
Begeleide intervisie levensvragen en ouderen. Werkboek voor begeleiders
Onderwijsmateriaal
Het werkboek “Begeleide Intervisie in het Omgaan met Levensvragen van Ouderen” is bedoeld voor geestelijk verzorgers die aan zorgmedewerkers of extramuraal werkenden intervisie willen geven op het gebied van levensvragen hoe ermee om te gaan.
Wij zijn geen allochtonenziekenhuis
Onderwijsmateriaal
Video over communicatie met en zorg voor allochtone palliatieve patiënten. Dit materiaal kan worden ingezet in een les/taak gericht op de vraag: in hoeverre kun/wil je tegemoetkomen aan wensen van mensen uit verschillende culturen.
De weg van de minste weerstand
Onderwijsmateriaal
De weg van de minste weerstand is een video over het dilemma van niet afgesproken reanimatiebeleid bij een palliatieve patiënt. De film is in te zetten in een opdracht over het bespreken van het reanimatiebeleid bij palliatieve patiënten of bredere opdrachten rondom proactieve zorgplanning (ook wel: advance care planning).
Samen beslissen: Betere zorg begint met een goed gesprek
Onderwijsmateriaal
De E-learning "Samen beslissen" gaat over gezamenlijke besluitvorming en kan door studenten zelfstandig doorlopen worden. Er worden verschillende vragen voorgelegd met betrekking tot communicatie en het samen beslissen rond de zorg voor een oncologische patiënt.
Contact Palliaweb
Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws, meld je dan hier aan voor de PZNL-nieuwsflits. Suggesties voor, of vragen aan de redactie? We horen graag van je!