Onderwijsmaterialen

Hier vind je onderwijsmaterialen over de palliatieve zorg voor zowel scholing als bijscholing, voor diverse niveaus (waaronder wo, hbo en mbo) en in verschillende vormen, variërend van hele lespakketten tot lesonderdelen, van casuïstiek, presentaties tot video’s en animaties en websites.

Het aanbod op Palliaweb is tot stand gekomen door bereidheid van aanbieders om hun materialen op deze site te delen. 

Ook de toolboxen van de twee Palliantieprojecten Pasemeco (voor wo) en EDUPAL (voor hbo en mbo) zijn in het overzicht te vinden. De leermaterialen uit deze toolboxen zijn aangeduid met de vermelding ‘Dit onderwijsmateriaal is door de projecten Pasemeco en/of Edupal aangemerkt als geschikt onderwijsmateriaal voor het initieel onderwijs.’

Het project Pasemeco heeft een toolbox ontwikkeld met leermaterialen over palliatieve zorg voor studenten Geneeskunde. In deze toolbox zijn materialen verzameld die op dit moment al gebruikt worden voor het wetenschappelijk onderwijs over palliatieve zorg of daar geschikt voor zouden zijn. Daarnaast ontwikkelde het Pasemeco-team zelf onderwijs, met name voor gebieden die in veel curricula onderbelicht blijven zoals ACP en de zingevingsdimensie van de zorg. Ook deze zijn opgenomen in de toolbox.

De materialen kunnen op verschillende manieren gebruikt worden binnen de acht opleidingen Geneeskunde in Nederland.

Pasemeco (2016 – 2020) was een ZonMw-project in het programma 'Palliantie. Meer dan zorg'.

Doel 

Het doel van Pasemeco is de integratie van palliatieve zorg in de basiscurricula van alle geneeskundeopleidingen in Nederland. Studenten geneeskunde moeten bewust worden van het feit dat geneeskunde niet alleen gaat om curatieve zorg en moeten ook binnen een palliatieve setting adequaat om kunnen gaan met diagnostiek en behandeling.

Resultaat Pasemeco: toolbox 

Het projectteam Pasemeco onderzocht, ontwikkelde, implementeerde en evaluaeerde een multifunctionele blended-learning toolbox die geïntegreerde palliatieve zorg onderwijsprogramma’s aanbiedt voor undergraduate medical curricula om geneeskundestudenten voor te bereiden op palliatieve zorg. De toolbox is ontwikkeld op basis van een lijst met beroepstaken palliatieve zorg voor de basisarts

De onderwijsprogramma’s uit de toolbox bestaan uit onderwijsvormen die authentiek leren over palliatieve zorg in medische curricula (bachelor en master) mogelijk maken. Omdat curricula hun eigen opbouw en signatuur hebben, zijn materialen ontwikkeld die ondersteunend, uitwisselbaar en inpasbaar zijn binnen de verschillende curricula - met als uiteindelijk doel studenten beter uit te rusten voor het begeleiden van patiënten bij palliatieve zorg.

Betrokkenen

De opleidingsdirecteuren van de acht Universitaire Medische Centra in Nederland tekenden in 2015 een intentieverklaring ter ondersteuning van het Pasemeco-project. Van alle faculteiten werden docenten, curriculum coördinatoren, artsen en onderwijsdeskundigen betrokken die samen met de projectgroep zorg droegen voor een passende uitvoering binnen het eigen curriculum.

​Pasemeco werd mogelijk gemaakt door ZonMw, de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Het maakt onderdeel uit van het programma 'Palliantie. Meer dan zorg.'

Handleiding

De handleiding voor het gebruik van de toolbox bevat naast de achtergrond en ontwerpprincipes onder meer ontwerprichtlijnen voor integratie van taakgericht onderwijs. 

De naam Pasemeco

Pasemeco betekent in het Esperanto ‘vergankelijkheid’. Tegelijkertijd is het een acroniem dat staat voor:

Palliative care
Alliance
Sharing
Educational tools for
MEdical student
COmpetencies development

Het project EDUPAL heeft een toolbox ontwikkeld met leermaterialen over palliatieve zorg voor mbo- en hbo-studenten. Dit project was gericht op de implementatie van palliatieve zorg in de basiscurricula voor verzorgenden en verpleegkundigen in Limburg en Zuidoost Brabant. Aan de hand van vastgestelde basiscompetenties voor deze professionals werd een toolbox met leermaterialen voor docenten in het mbo en hbo ontwikkeld. 

EDUPAL (2016 – 2019) was een ZonMw-project in het programma 'Palliantie. Meer dan zorg' . 

Doel

Doel van EDUPAL is het inbedden van palliatieve zorg in de initiële opleiding van studenten verpleegkunde en verzorging (mbo en hbo), opdat ze bij hun afstuderen beschikken over de minimaal vereiste competenties op het gebied van palliatieve zorg.

Resultaat

De door EDUPAL ontwikkelde toolbox reikt docenten van hogescholen en ROC’s materialen aan om hun lessen over palliatieve zorg invulling te geven en zo verpleegkundigen en verzorgenden voor te bereiden op hun taken en verantwoordelijkheden in de palliatieve zorg. Deze toolbox omvat teksten, animaties, video’s, presentaties, casuïstiek, tools en websites over verschillende onderwerpen in de palliatieve zorg, waaronder: palliatieve zorg en organisatie, symptoombestrijding, samenwerken, communiceren, stervensfase, pro-actieve zorgplanning en zelfzorg.

Opzet

Eerst werd vastgesteld welke competenties verpleegkundigen en verzorgenden moeten hebben en wat dat betekent voor hun opleiding. Daarvoor werd literatuuronderzoek gedaan en zijn 48 zorgprofessionals, docenten en zorgmanagers en 122 studenten ondervraagd. Patiënten en naasten werden gevraagd wat zij vinden dat een verzorgende of verpleegkundige moet kunnen. Omdat docenten veel behoefte hadden aan bij- en nascholing, kwam er een scholing in 5 dagdelen voor docenten van mbo én hbo samen. 

Drie gouden lessen voor docenten verpleegkunde aan mbo-/hbo-opleidingen

1.     Begin vroeg in het curriculum met palliatieve zorg – liefst nog vóór de eerste stage – en bouw van hieruit een doorlopende leerlijn op. Bespreek na een stage de ervaringen met palliatieve zorg.

2.     Besteed aandacht aan het werken met meetinstrumenten, gespreksvoering, zingevingsvragen, omgang met angst en boosheid, proactieve zorgplanning, gezamenlijke besluitvorming en de sociale kaart van de palliatieve zorg.

3.     Maak gebruik van consulenten palliatieve zorg en patiënten, naasten en nabestaanden die gastlessen kunnen verzorgen.


Disclaimer
De redactie van Palliaweb is niet verantwoordelijk voor de inhoud, kwaliteit en doelmatigheid van de gedeelde trainingsmaterialen. Neem voor vragen contact op met de bij het trainingsmateriaal vermelde contactpersoon. 
 

Kies een onderwerp

Filteren
Onderwerpen
Soort materiaal
Opleidingsniveau
Type
Kosten
Palliatieve Zorg: Basiskennis
Onderwijsmateriaal
E-learningmodule voor studenten over de theorie van palliatieve zorg. Hiermee wordt de basiskennis van alle studenten op één niveau gebracht. Onderwerpen zijn: symptoommanagement, zorgbeleid (proactieve zorgplanning), samenwerking, complexe communicatie rondom keuzes over behandeling en levenseinde, crises in de palliatieve fase, en medisch ethische overwegingen.
Besluitvorming in de palliatieve fase: interactieve quiz
Onderwijsmateriaal
Een korte online quiz behorend bij de methode Besluitvorming in de palliatieve fase. Het biedt artsen, verpleegkundigen en apothekers structuur bij weloverwogen symptoommanagement.
Richtlijn Palliatieve zorg voor mensen met COPD
Onderwijsmateriaal
De richtlijn en samenvatting 'palliatieve zorg bij mensen met COPD' is als achtergrondinformatie te gebruiken bij verdieping in palliatieve zorg en COPD. De richtlijn besteedt veel aandacht aan het patiëntenperspectief. De wensen van de patiënt zijn namelijk van groot belang voor het verdere behandelproces in deze fase van COPD.
PaTz proactieve zorgplanning (advance care planning) in de thuiszorg
Onderwijsmateriaal
In PaTz bijeenkomsten werken huisartsen, wijkverpleegkundigen en consulenten palliatieve zorg samen om de palliatieve zorg voor de patiënten en hun naasten te verbeteren. Studenten kunnen eventueel een PaTz bijeenkomst bijwonen tijdens stage wijkgerichte zorg.
Samen beslissen bij palliatieve zorg
Onderwijsmateriaal
Nadenken en met anderen spreken over als je niet meer beter kunt worden is niet makkelijk. Over het levenseinde spreken kan nog moeilijker zijn. De video's en brochure "Samen beslissen bij palliatieve zorg" helpt om cliënten inzicht en ondersteuning te bieden in de laatste fase van hun leven.
Samenspel met mantelzorgers en vrijwilligers
Onderwijsmateriaal
Een praktijkgerichte kennisbundel met zes thema's gericht op het samenwerken met mantelzorgers en vrijwilligers. Met een introductievideo, gerichte opdrachten en tips wordt elk thema onder de aandacht gebracht. Tevens zijn diverse variaties en combinaties mogelijk. De kennisbundel kan mbo-docenten waaronder Welzijn en Zorg opleiding een extra impuls geven in de lessen.
Samenwerken met informele zorgverleners
Onderwijsmateriaal
Het werkboek "Samenwerken met informele zorgverleners" bestaat uit 12 thema's rondom de samenwerking tussen mantelzorgers en medewerkers. Alle thema's kunnen los van elkaar gelezen / gebruikt worden. Zo kun je zelf bepalen waar je mee aan de slag wilt.
Multidisciplinair samenwerken
Onderwijsmateriaal
De animatie Multidisciplinair samenwerken geeft inzicht in de rol van verzorgenden in samenwerking met andere disciplines. De animatie is bruikbaar als introductie voor bijvoorbeeld een stageopdracht waarin het belang van het werken met meerdere disciplines aan bod komt.
Signalering in de palliatieve fase
Onderwijsmateriaal
Zorgvragers in de palliatieve fase zijn gebaat bij goede zorg. Hierbij is tijdige signalering essentieel om onnodige problemen in deze laatste fase te voorkomen. De methode Signalering in de palliatieve fase biedt verzorgenden concrete handvatten voor signalering, uitvoering en evaluatie van zorg.
Workshop Zorg rondom het einde van het leven
Onderwijsmateriaal
PowerPoint en programma voor het geven van de workshop Zorg rondom einde van het leven. De workshop bestaat uit de onderdelen: Tijdig spreken over het levenseinde; Markeren stervensfase en hoe (praktisch) te handelen; Vocht en voeding. Wat betekent dat voor de patiënt, naasten en het team; Palliatieve sedatie. De workshop maakt als module deel uit van het B-learningpakket palliatieve zorg.
Workshop Verlies, verdriet en rouw
Onderwijsmateriaal
PowerPointpresentatie en programma voor het geven van de workshop Verlies, verdriet en rouw. De workshop is gericht op het gesprek met de naasten en duurt 2 à 3 uur, afhankelijk van de startkennis van de deelnemers en de ruimte voor discussie. De workshop maakt als module deel uit van het B-learningpakket palliatieve zorg.
Projecten organisatie en continuïteit palliatieve zorg
Onderwijsmateriaal
Een overzicht aan projecten die te maken hebben met de organisatie en continuïteit van palliatieve zorg binnen alle programma's van ZonMw.
Handreiking voor palliatieve zorg aan mensen met een niet-westerse achtergrond
Onderwijsmateriaal
De handreiking voor palliatieve zorg aan mensen met een niet-westerse achtergrond richt zich op het informeren over religieuze en cultureel bepaalde opvattingen en gebruiken, waaraan zorgverleners kunnen denken bij hun palliatieve zorg aan niet-westerse allochtonen.
Passende zorg voor kwetsbare ouderen door proactieve zorgplanning (advance care planning)
Onderwijsmateriaal
Een informatief en verkennend rapport over multidisciplinaire samenwerking rond proactieve zorgplanning (ook wel: advance care planning) in het verpleeghuis. Taken en verantwoordelijkheden van artsen, verpleegkundigen en verzorgenden met casuïstiek uit de ouderenzorg en suggesties voor tools voor proactieve zorgplanningsgesprekken.
Richtlijn zorg in de stervensfase
Onderwijsmateriaal
De stervensfase is de fase die direct voorafgaat aan het overlijden, waarin de dood zich onafwendbaar aandient. De patiënt zal naar verwachting binnen enkele dagen overlijden. Bij de zorg rond het sterven komen alle aspecten van palliatieve zorg samen.
Zingeving in de palliatieve fase (leerwerkplaats)
Onderwijsmateriaal
Deze leerwerkplaats (e-learning) geeft handvatten om vragen en dilemma's op het gebied van spiritualiteit en zingeving te herkennen en te begeleiden. Om het geleerde direct in de praktijk te brengen zijn suggesties, vragen en opdrachten toegevoegd.
Palliatieve zorg bij mensen met dementie, zorg voor beter
Onderwijsmateriaal
Informatieve website over dementie en palliatieve zorg met bruikbare informatie, brochures en handreikingen.
Geestelijke verzorging in Nederland
Onderwijsmateriaal
Website met praktische informatie voor zowel de patiënten en naasten als zorgverleners met levensvragen. Ook is er een sociale kaart beschikbaar. Deze site is een initiatief van Stichting Deo Volente met diverse samenwerkingspartners binnen het project ‘Profilering Geestelijke Verzorging’.
Proactieve zorgplanning (advance care planning) bij chronisch longfalen (COPD en Fibrose)
Onderwijsmateriaal
Artikel uit Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde (2017) waarin de auteurs een overzicht geven van de belangrijkste aspecten van proactieve zorgplanning (ook wel: advance care planning) voor personen met gevorderd longfalen, zoals COPD en longfibrose.
De spirituele dimensie
Onderwijsmateriaal
PowerPointpresentatie waarin de spirituele dimensie wordt uitgelegd. Ook wordt duidelijk uitgelegd wat het ABC-model is en worden de verschillen tussen geestelijk verzorgers, psychologen en maatschappelijk werkers toegelicht. De presentatie is te gebruiken in een les over spirituele dimensie.
Wij vinden kennis belangrijk Draag bij aan de verbetering van dit platform en deel hier jouw kennis, tips en tools! Of geef je op voor de PZNL-nieuwsbrief en blijf op de hoogte van nieuws op het gebied van palliatieve zorg.