Sociaal werk: een onmisbare schakel in de palliatieve fase

De palliatieve fase vraagt om meer dan medische zorg alleen. Juist vragen over welzijn, zingeving, wonen en ondersteuning van naasten spelen een grote rol. Sociaal werkers blijken hierin onmisbaar. Dat werd opnieuw duidelijk tijdens twee pilottrainingen palliatieve zorg voor het sociaal domein, georganiseerd door Propallia.

Palliatieve zorg raakt het hele leven
Het sociaal domein omvat gemeentelijke voorzieningen en maatschappelijke organisaties die zich richten op welzijn, ondersteuning, participatie en zingeving, zoals Wmo-ondersteuning, wijkteams en vrijwilligersinitiatieven. In de palliatieve fase – die begint zodra duidelijk is dat iemand niet meer beter wordt en vaak maanden tot jaren duurt – is deze ondersteuning van groot belang.

Naast medische zorg spelen juist vragen over wonen, inkomen, meedoen, mentale veerkracht en betekenisgeving een centrale rol in de kwaliteit van leven van mensen met een ongeneeslijke ziekte en hun naasten.

“De sociaal werker is onmisbaar en een belangrijke ondersteuner in de palliatieve fase.”
(Ouderenconsulent, deelnemer training)

De brug tussen zorg en welzijn
Toch is de verbinding tussen palliatieve zorg en het sociaal domein nog onvoldoende ontwikkeld. Terwijl veel mensen hun palliatieve fase grotendeels thuis doorbrengen en daarbij leunen op hun naasten, ontbreekt vaak een goede samenwerking tussen zorg en welzijn.

Goede afstemming is cruciaal om behoeften tijdig te signaleren en samen passende ondersteuning te organiseren, met de mens en zijn leven als uitgangspunt.

Pilottraining palliatieve zorg voor het sociaal domein
In het najaar van 2025 organiseerde Propallia, samen met de netwerken Zuid-Holland Noord en Haaglanden, twee pilottrainingen palliatieve zorg voor professionals uit het sociaal domein. In totaal namen ongeveer 40 deelnemers deel.

“De inzet van een sociaal werker tijdens de palliatieve fase én in de nazorg voor naasten heeft een enorme meerwaarde.” (Deelnemer training)

Wat leverde de training op?
Uit de evaluaties blijkt dat de training als zeer waardevol en inspirerend werd ervaren. Deelnemers waardeerden vooral:

• de verschillende sprekers en perspectieven;
• de heldere uitleg over wat palliatieve zorg is en hoe breed dit begrip eigenlijk is;
• praktijkvoorbeelden die de urgentie van samenwerking tussen zorg en welzijn zichtbaar maakten.

Veel deelnemers realiseerden zich dat zij vaker met mensen in de palliatieve fase en hun naasten werken dan zij zich eerder bewust waren. De training verbreedde hun blik en versterkte het besef dat palliatieve zorg niet alleen over de patiënt gaat, maar over het hele systeem daaromheen.

“Ik dacht altijd dat als de ‘zorg’ erin kwam, wij eruit konden of moesten. Nu zie ik hoe waardevol de continuïteit is die wij kunnen bieden, ook voor naasten na het overlijden.” (Deelnemer training)

Daarnaast gaven deelnemers aan behoefte te hebben aan verdere verdieping in gespreksvoering en aan meer structurele, gelijkwaardige samenwerking met het medisch domein.

Interesse in de training?
In 2026 wordt deze training bij voldoende belangstelling opnieuw aangeboden. Werk je in het sociaal domein en heb je interesse? Neem dan contact op met de netwerkcoördinator Palliatieve Zorg in jouw regio of met Marcella Tam via m.c.tam@lumc.nl.