Palliatieve zorg bij COPD
Thema

Palliatieve zorg bij COPD

In Nederland is COPD de zesde oorzaak van sterfte. Ondanks de hoge ziektelast en de lage kwaliteit van leven van mensen met gevorderde COPD, is tijdige inzet van palliatieve zorg bij deze patiëntengroep nog niet standaard. Het thema Palliatieve zorg bij COPD bundelt informatie en is gebaseerd op de herziene richtlijn Palliatieve zorg bij COPD.

Laatst geactualiseerd: 4 juni 2021

COPD

COPD -  chronic obstructive pulmonary disease - is een vaak voorkomende, te voorkomen en behandelbare ziekte die gekenmerkt wordt door aanhoudende klachten van de luchtwegen en luchtwegvernauwing. Mensen met gevorderde COPD hebben meerdere ernstige symptomen zoals (chronische) kortademigheid, chronisch hoesten, angst en depressie. Ze hebben niet genoeg energie om dagelijkse activiteiten uit te voeren en raken daardoor thuisgebonden en sociaal geïsoleerd. De kwaliteit van leven van mensen met gevorderde COPD is daardoor laag. 

Palliatieve fase bij COPD

Bij COPD is er – anders dan meestal bij de ziekte kanker – geen duidelijke markering naar de palliatieve fase. COPD is een ongeneeslijke en potentieel levensbedreigende ziekte. Het is onzeker of, en vooral wanneer de patiënt aan de ziekte zal overlijden. Palliatieve zorg wordt later ingezet bij mensen met COPD dan bij mensen met longkanker, terwijl ze zeker niet minder klachten en problemen hebben. 

Verklaringen voor het niet of te laat inzetten van palliatieve zorg bij mensen met COPD zijn onder andere:

  • Gevorderd COPD wordt zowel door patiënten als door zorgverleners niet altijd als een levensbedreigend gezien.
  • Palliatieve zorg wordt beschouwd als synoniem voor terminale zorg en het inzetten van palliatieve zorg wordt door patiënten, naasten en soms ook door zorgverleners gezien als een doodvonnis op korte termijn.
  • Barrières van zowel patiënten als zorgverleners om het gesprek over het levenseinde aan te gaan.

Vier dimensies 

Bij COPD worden de symptomen (vooral dyspneu, vermoeidheid en in mindere mate hoesten) het beste verlicht door middel van ziektegerichte behandeling met medicatie. Belangrijk bij palliatieve zorg, zoals beschreven in het Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, is aandacht voor alle dimensies van het ziek zijn: fysiek, psychisch, sociaal en spiritueel. Een interdisciplinaire benadering is hierbij de basis. 

Richtlijn Palliatieve zorg bij COPD

De richtlijn is te vinden op Pallialine, waar ook alle andere richtlijnen palliatieve zorg te vinden zijn.

Beslisboom COPD

De beslisboom COPD helpt zorgprofessionals om sneller en samen met de patiënt en naasten beslissingen te maken. 

PalliArts

PalliArts is een app voor de mobiele telefoon of tablet. De samenvatting van de richtlijn en de beslisboom zijn ook in deze app te vinden. PalliArts is gratis te downloaden voor iOS en Android.

Laatst geactualiseerd: 4 juni 2021
Het nieuwe onderwijsplatform
Het onderwijsplatform biedt opleiders en docenten concrete handvatten om palliatieve zorg nog beter in hun onderwijs te verankeren. (Aankomend) zorgverleners vinden er het compleetste overzicht van bij- en nascholingen over palliatieve zorg.